Co do zasady zaległości w ZUS przedawniają się po 5 latach od terminu płatności. Ale kiedy ZUS wszczyna egzekucję, bieg przedawnienia zostaje przerwany i sprawa zaczyna się od początku, dlatego w praktyce przedawnienie rzadko rozwiązuje problem dłużnika ZUS.
Rząd szykuje przepisy, dzieki którym długi wobec ZUS sprzed 1 stycznia 1999 roku zostaną umorzone. Chodzi o zobowiązania, które mimo upływu ponad dwóch dekad nadal widnieją w systemie. Chodzi o około 315 mln zł i los ponad siedmiu tysięcy płatników składek.
Umorzenie długów w ZUS, ale z wyjątkami
Ustawa ma wprowadzić rozwiązanie systemowe: umorzenie z mocy prawa wszystkich należności w ZUS sprzed 1999 roku, o ile nie są one zabezpieczone hipoteką, bo w przypadku hipoteki wciąż istnieje realna szansa zaspokojenia z majątku dłużnika.
Jeśli ustawa wejdzie w życie, umorzenie będzie obejmować nie tylko same składki (w tym na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i FGŚP), ale także odsetki, opłaty dodatkowe, koszty upomnień i egzekucji, a także toczące się postępowania egzekucyjne i zabezpieczające.
– Projekt ustawy dotyczy należności, które wciąż są formalnie wymagalne, ponieważ bieg przedawnienia był wielokrotnie przerywany przez kolejne postępowania egzekucyjne. Często są to również przypadki, w których należność główna została już wyegzekwowana, ale pozostały koszty egzekucyjne, które nadal nie uległy przedawnieniu – tłumaczył radca prawny Łukasz Chruściel, cytowany przez Gazetę Prawną.
Kiedy konkretnie długi w ZUS zostaną umorzone?
Według danych ZUS na koniec czerwca 2025 roku, zadłużenie dotyczące składek sprzed 1999 roku wynosi około 315 mln zł i obejmuje 7,1 tys. płatników. Jak wylicza Gazeta Prawna, aktywnych przedsiębiorców jest w tej grupie niewielu – około 340 firm. Ich dług to około 21 mln zł.
Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na II kwartał 2026 roku.
Przedsiębiorcy, którzy mają zaległości w ZUS, mają też trzy ścieżki, z których mogą skorzystać:
-
wniosek o odroczenie płatności – czyli w praktyce o przesunięcie treminu wpłacenia składek, -
wniosek o rozłożenie długu na raty – wtedy wysokie odsetki zostają zastąpione niższą opłatą, -
wniosek o umorzenie zaległości składkowych – o ile ich sciągnięcie jest całkowiecie niemożliwe.