Podczas ostatniego posiedzenia Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), który realizuje reformę zapisaną w Krajowym Planie Odbudowy. Nowe przepisy mają wzmocnić skuteczność PIP w zakresie kontroli przestrzegania prawa pracy i ograniczyć nadużywanie tzw. śmieciowego zatrudnienia.
Projekt przewiduje przede wszystkim przyznanie PIP uprawnienia do zamiany pozornych umów cywilnoprawnych, w tym umów B2B, na umowy o pracę w drodze decyzji administracyjnej. Chodzi o sytuacje, w których charakter współpracy spełnia przesłanki stosunku pracy, mimo że formalnie zawarto inną umowę.
Reforma PIP pod ostrzałem pracodawców
Jak pisze „Dziennik Gazeta Prawna”, przyjęte rozwiązanie budzi sprzeciw organizacji pracodawców. Federacja Przedsiębiorców Polskich (FPP) przekonuje, że dużo lepszą opcją byłoby przyjęcie przygotowanego przez nią projektu ustawy. Zakłada on stopniowe, pełne oskładkowanie wszystkich umów zlecenia. Zdaniem organizacji wyrównanie obciążeń między etatem a zleceniem ograniczyłoby motywację do zastępowania umów o pracę kontraktami cywilnoprawnymi, zwiększyłoby wpływy do systemu ubezpieczeń społecznych oraz poprawiłoby przyszłe bezpieczeństwo emerytalne zleceniobiorców.
Krytycznie do zmian podchodzą również Konfederacja Lewiatan i Pracodawcy RP. – Pomimo wprowadzenia istotnych zmian w stosunku do poprzedniej wersji projektu rozwiązania przyjęte przez Radę Ministrów nadal oceniamy negatywnie. Niedopuszczalne jest władcze kształtowanie stosunku pracy, które zastępuje lub pomija wolę stron – podkreśla cytowany przez dziennik Jacek Cieplak, wiceprezes zarządu Pracodawców RP.
Organizacja chce, aby brak wyraźnej zgody osoby wykonującej pracę zarobkową na przekształcenie umowy cywilnoprawnej w stosunek pracy wyłączał możliwość wydania decyzji przez inspektora. – Postulujemy też, aby skutki prawne decyzji następowały wyłącznie na przyszłość, tj. od dnia upływu terminu do wniesienia odwołania albo od dnia uprawomocnienia wyroku sądu – mówi Cieplak.
Zgodnie z projektem decyzja ma rodzić skutki prawne od dnia jej wydania i stawać się wykonalna po upływie terminu do wniesienia odwołania albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu. – Jednak w przypadku przegranej przez pracodawcę w sądzie powstanie chaos składkowy i podatkowy, a wygenerowane koszty mogą zagrozić stabilności firmy – ostrzega wiceszef Pracodawców RP.
Związkowcy również krytyczni
Co ciekawe, projekt negatywnie oceniają również związkowcy. – Zaproponowany kształt projektu ustawy nie pozwoli na systemową zmianę obecnej, częściowo patologicznej, struktury rynku pracy i na zaprzestanie promowania optymalizacji podatkowej, wpływającej negatywnie na długofalową stabilność systemu ubezpieczeń społecznych. Projekt nie przyczyni się do kompleksowej reformy mającej zapewnić wyraźne ograniczenie segmentacji rynku pracy, co zapowiedziano w KPO. Rząd powinien przygotować zmiany, które wyrównają obciążenia publicznoprawne (składki na FUS oraz podatki) pomiędzy zatrudnieniem pracowniczym a niepracowniczym – czytamy w stanowisku wydanym przez prezydium NSZZ “Solidarność”.
Największe wątpliwości związkowców budzi konstrukcja nowych uprawnień inspektorów pracy. „Solidarność” uważa, że możliwość dostosowania umowy cywilnoprawnej zamiast jej jednoznacznego przekształcenia może w praktyce uzależnić zmianę formy zatrudnienia od woli podmiotu zatrudniającego, co stoi w sprzeczności z zasadą wynikającą z art. 22 kodeksu pracy. Zgodnie z nią o istnieniu stosunku pracy decydują warunki jego wykonywania, a nie nazwa umowy.