Spór o unijny program SAFE wszedł w nowy etap. Prezydent Karol Nawrocki ogłosił w czwartkowym orędziu, że nie podpisze ustawy pozwalającej na wdrożenie mechanizmu pożyczek na obronność. W odpowiedzi rząd już w piątek przyjął uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna i wskazał alternatywną ścieżkę działania. Zgodnie z tym rozwiązaniem pożyczka z programu SAFE ma zostać zaciągnięta przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych.
Środki na rozwój armii
W komunikacie po posiedzeniu Rady Ministrów poinformowano, że premier i rząd zdecydowali o uruchomieniu programu „Polska Zbrojna”. Rada Ministrów upoważniła ministra obrony narodowej oraz ministra finansów i gospodarki do podpisania umowy dotyczącej SAFE. Rząd zadeklarował również dalsze starania o pozyskanie środków nie tylko dla wojska, ale także na wsparcie Policji, Straży Granicznej i Służby Ochrony Państwa, a także na rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej istotnej z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa.
Z przyjętej uchwały wynika też, że główną rolę w koordynacji zadań finansowanych z SAFE ma pełnić Minister Obrony Narodowej. Jednocześnie rząd zapowiedział ochronę budżetu MON, co ma zabezpieczać krajowe wydatki obronne niezależnie od nowego mechanizmu finansowania.
Prezydent uzasadniał swoją decyzję sprzeciwem wobec zaciągania wieloletniego zobowiązania, które jego zdaniem mogłoby uderzać w suwerenność, niezależność oraz bezpieczeństwo ekonomiczne i militarne Polski. W swoim wystąpieniu przekonywał, że inwestycje w obronność są potrzebne, ale powinny być realizowane w sposób odpowiedzialny i bez nadmiernego uzależniania państwa od zewnętrznego finansowania. Równocześnie przypomniał własną propozycję „Polskiego SAFE 0 proc”., czyli projektu Polskiego Funduszu Inwestycji Obronnych, który został skierowany do Sejmu.
Unijny program pożyczek
SAFE to unijny instrument nisko oprocentowanych pożyczek, który ma pozwolić państwom członkowskim szybciej zwiększać wydatki na obronność, głównie przez zakupy sprzętu wojskowego u europejskich producentów. Według wcześniejszych założeń Polska miała być największym beneficjentem programu, z pulą sięgającą ok. 43,7 mld euro z całkowitej kwoty 150 mld euro przewidzianej dla całej Unii.
Równolegle w otoczeniu prezydenta rozpoczęto prace nad poprawkami do projektu ustawy dotyczącej SAFE. Jak sygnalizowała Kancelaria Prezydenta, zmiany miałyby dotyczyć m.in. warunków udzielenia pożyczki i zasad jej spłaty. To oznacza, że polityczny spór o sposób finansowania polskich zbrojeń jeszcze się nie kończy, choć rząd pokazał już, że po prezydenckim wecie chce działać własnym trybem.