Godz. 2:24 w nocy z poniedziałku na wtorek. Adam Bielan publikuje w serwisie X zdjęcie przy wspólnym stole z uśmiechniętymi Jarosławem Kaczyńskim i Mateuszem Morawieckim.
„Są pomysły, jest porozumienie i wspólny kierunek. A że czasem iskrzy? Kto się lubi, ten się czubi” – napisał europoseł PiS.
Nocne rozmowy w PiS przynoszą konkretne efekty – wygaszenie oficjalnej wojny na szczycie partii i wspólne plany na przyszłość. Innymi słowy: Morawiecki i jego ludzie nie zostaną wyrzuceni z PiS, choć prezes Kaczyński przez chwilę miał nosić się z takim pomysłem. Co więc się stało?
Porozumienie na szczycie PiS. Co się wydarzyło?
Według naszych ustaleń chodzi o poluźnienie stanowisk obu stron. Po pierwsze, Morawiecki nie chciał odpuścić i za wszelką cenę podtrzymywał wolę powołania stowarzyszenia. Kaczyński – mimo wcześniejszej gigantycznej niechęci – przystał na ten warunek, ale postawił też swoje. Nadzór nad stowarzyszeniem byłego szefa rządu będzie sprawować nowa Rada Ekspertów PiS.
Obie strony są więc zadowolone. Morawiecki myśli, że kieruje samodzielnym tworem w ramach PiS, natomiast faktycznie to Kaczyński będzie decydował o tym, kto i na jakich zasadach wchodzi w skład Rady Ekspertów. Zapewne też to on mianuje szefa tej rady, który będzie patrzył na ręce konkretnym podmiotom.
Rada Ekspertów PiS to nowe ciało, które wykrystalizowało się w poprzednim tygodniu. Formalnie będzie ona podmiotem nadrzędnym nad stowarzyszeniem i będzie nadzorować nie tylko Rozwój Plus, ale i inne organy działające w ramach PiS. To m.in. Suwerenna Polska, OdNowa Marcina Ociepy, Tak dla CPK Marcina Horały.
– Działalność stowarzyszenia będzie prowadzona wewnątrz partii. Powstanie Rada Ekspercka i tam ci, którzy znaleźli się w tym stowarzyszeniu, będą mogli działać. Pozostałe działania będą wstrzymane. Będziemy pracować jeszcze dalej, ale to dodatek ode mnie, by rozwiązać problem stowarzyszeń wewnątrz partii – zapowiedział Kaczyński.
– To istota tego porozumienia. Że będzie bardzo mocne forum do reprezentowania partii. Partia będzie miała dwa płuca. To nie jest tylko pomysł, przy całym szacunku, pana premiera. To szerszy pogląd w partii – podkreślał Kaczyński.
PiS odchodzi od mocnego skrętu w prawo? Gdzie jest Czarnek?
Zbliżenie Kaczyńskiego z Morawieckim pokazuje jeszcze jeden kierunek. Prezes PiS przystał na argument, że jego formacja ma być „obozem wielkiego namiotu” o wrażliwościach prawicowej i centrowej.
Tę drugą część ma zapewnić właśnie aktywność Morawieckiego i jego otoczenia. Co jednak ważne, to główna oś sporu, która przez ostatnie tygodnie dzieliła partię. Ścierały się bowiem dwa kierunki – radykalnego sięgnięcia po prawicowych wyborców oraz zabieganie o jak najszerszy elektorat. Wygląda więc na to, że wygrała opcja druga, suflowana przez środowisko Morawieckiego.
– Nie chcemy prowadzić działalności stricte partyjnej, ale działalność programową, społeczną. Chcemy być oazą nadziei na pustyni bardzo złych rządów – przekonywał Morawiecki.
Kaczyński dodał, że kluczową rolę w nowym pomyśle odegra właśnie Rada Ekspertów. I, co ciekawe, dziś to ona budzi większe emocje w PiS. Kaczyński zapewnił sobie bowiem kontrolę nad tym, co będzie się działo w stowarzyszeniu Morawieckiego. To on wyznaczy szefa Rady Ekspertów. Kto może nim być?
– Naturalnym kandydatem jest Piotr Gliński, który jest szefem rady programowej – słyszymy od stronników Morawieckiego.
– Oby nie był to Piotr Gliński, bo to będzie oznaczać, że partia pójdzie całkowicie w kierunku proponowanym przez Morawieckiego. To jego zagorzały wielbiciel – uważają przeciwnicy byłego premiera.
W kuluarach pojawia się jeszcze inne nazwisko znanego polityka, ale już w zupełnie innym kontekście. Nasi rozmówcy zwracają uwagę na jedno: podczas rozmów u Bielana nie było Przemysława Czarnka, a to przecież on jest kandydatem partii na premiera. To on miał być wyborczą lokomotywą i to na nim miała skupiać się cała uwaga PiS. Czarnek został jednak pominięty. Nie ma go na zdjęciu, o którym dziś wszyscy w PiS dyskutują.
– Nie jest to fortunne zdjęcie. Czarnek powinien na nim być. Wyobrażam sobie, jak bardzo jest dziś rozczarowany – przekonuje jeden z naszych rozmówców.
Inny, z frakcji Morawieckiego, triumfuje. – Co tu dużo mówić, to prezes rozdaje karty. Przemek sobie jest, ale jednak boksuje w innej lidze. Z prezesem się rozmawia, robi ustalenia, dyskutuje, bo tylko on podejmuje decyzje. Czarnek jest kandydatem na premiera. Tylko tyle i aż tyle – uśmiecha się polityk.
Wtorkowe porozumienie absolutnie więc nie zamyka tematu napięć w Prawie i Sprawiedliwości. Widać wyraźnie, że poszczególne frakcje wciąż pozostają w grze o tron. Po przewadze jednych w poprzednim tygodniu dziś sympatię prezesa zyskuje druga strona. Tyle tylko że w przyszłym tygodniu sytuacja znów może się odwrócić.
Porozumienie jest, przynajmniej na razie. Potrzebne, bo w Prawie i Sprawiedliwości zrodziła się realna obawa o szanse partii w nadchodzącym roku wyborczym. W ostatnich dniach między politykami i dziennikarzami zaczęła krążyć teoria o szeroko zakrojonym planie sztucznego sporu, który przykuwałby uwagę, by finalnie, tuż przed październikiem 2027 roku przerodzić się w wielkie porozumienie i wspólną listę wyborczą.
Czy wewnątrzpartyjny konflikt to teatr? – To jest wojna – mówi Interii polityk z otoczenia Jarosława Kaczyńskiego. Podkreśla, że spór jest autentyczny i wyszedł poza ramy dotychczasowych frakcji. Nie chodzi już o sprzeczki „maślarzy” i „harcerzy”, tylko starcie Mateusz Morawiecki kontra – jak wskazuje nasz rozmówca – „staropartyjni” politycy PiS.
Przeciwnicy Morawieckiego krytykują go otwarcie na wewnętrznych spotkaniach, rozmowach z działaczami w terenie. Krytyka płynie ze strony chociażby Patryka Jakiego, Jacka Sasina czy Tobiasza Bocheńskiego.
Co więcej, według naszych rozmówców sytuację z Morawieckim prezes Kaczyński traktuje bardzo poważnie. Były premier licytuje wysoko i walczy o swoją pozycję w partii, dla której frakcyjny eksodus przed wyborami byłby katastrofą.
– Bylibyśmy w… – przyznaje jeden z dobrze poinformowanych polityków partii i wskazuje na część ciała poniżej pleców. Spór i negocjacje z Morawieckim okazały się na tyle poważne, że jeszcze przed poniedziałkową rozmową Morawiecki-Kaczyński doszło do interwencji władz partyjnych w konkretnych przypadkach osób biorących udział w inicjatywie byłego premiera.
Lojaliści i nieświadomi
Lista zaangażowanych w Stowarzyszenie Rozwój Plus sięga blisko 40 osób. Są tam lojaliści oddani Morawieckiemu jak Michał Dworczyk czy Piotr Müller. Ci jednak, jako europosłowie, nie zmieniają sejmowej arytmetyki. Są też osoby ambitne i żywo zainteresowane krajową polityką jak Paweł Jabłoński czy Krzysztof Szczucki. Nasz rozmówca z otoczenia prezesa partii przekonuje, że nie przerażają ich skutki wewnętrznego konfliktu w partii. Nawet jeśli zakończyłby się rozstaniem z formacją.
Na liście członków stowarzyszenia nie brakuje posłów. Jednak realna siła kilkudziesięcioosobowej listy może być mniejsza. Nasi informatorzy podkreślają, że Morawiecki, zachęcając ludzi do udziału w stowarzyszeniu, opowiadał o swojej koncepcji programowej, rozwoju i podkreślał, że nikt w partii nie broni jego i jego wizji. Udało mu się przekonać również takich posłów, którzy na co dzień nie angażują się w ogólnokrajowe roszady na szczytach partii. Dla Kaczyńskiego było to spore zaskoczenie.
– To są ludzie zaangażowani w swoje lokalne sprawy, gdzie często walczą na śmierć i życie ze swoimi konkurentami w regionach. Tym są zajęci. Przyszedł Mateusz, poopowiadał o stowarzyszeniu i wspólnej pracy. Oni nie wiedzieli, w czym biorą udział, że to wielka polityka – podkreśla jeden z naszych rozmówców w PiS.
Zaangażowaniem w inicjatywę Morawieckiego narazili się prezesowi. Z naszych informacji wynika, że byli tacy, którzy zdążyli już Kaczyńskiemu powiedzieć, że się wycofują, bo nie mieli świadomości, czym jest stowarzyszenie. Byli też tacy, którzy prezesowi musieli tłumaczyć się osobiście. Niektórzy nawet przy świadkach, w Sejmie.
Wielka polityka Mateusza Morawieckiego
Porozumienie z Kaczyńskim łagodzi skutki tych sporów. Nie zmniejsza natomiast ambicji Morawieckiego. Z politykami PiS rozmawiamy o kluczu, którym władze partii starają się zrozumieć jego działania.
– Trudno pogodzić mu się z sytuacją, w której ktoś go spycha, wskazuje miejsce w szeregu. Szczególnie jeśli chodzi o premierostwo. U nas tylko Beata Szydło pogodziła się z odebraniem premierostwa, choć było to dla niej bolesne. Do dzisiaj pamięta to prezesowi – opowiada nasz rozmówca w partii.
Paradoksalnie to Morawiecki „wyrzucił z fotela” świetnie wówczas ocenianą premier Szydło. Dla członków partii było to wtedy duże zaskoczenie. Dzisiejsze ruchy tak niespodziewane już nie są, a jedno pozostaje niezmienne – działacze PiS, nawet w opozycji, walczą o fotel premiera.
Jakub Krzywiecki, Łukasz Szpyrka