W skrócie
-
W Jaskini Stajnia na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej znaleziono szczątki neandertalczyków, których wiek określono na 92 tys. – 119 tys. lat.
-
Badania wykazały, że odkryte szczątki należą do co najmniej siedmiu osobników, a analiza DNA mitochondrialnego potwierdziła ich neandertalskie pochodzenie.
-
Stwierdzono bliskie pokrewieństwo między trzema osobami z jaskini, co sugeruje, że jedna z nich mogła być matką dla pozostałych dwóch.
Wyniki najnowszych badań poświęconych „polskim” neandertalczykom z Jaskini Stajnia opublikowano na łamach czasopisma „Current Biology”. Dotyczyły one „czterech nowych zębów neandertalskich oraz ośmiu nowych neandertalskich genomów mitochondrialnych” – poinformowali naukowcy w komunikacie.
Ocena morfologiczna pozwoliła na ustalenie przynależności taksonomicznej oraz na określenie wieku znaleziska. Zdaniem autorów badania szczątki z jaskini mają od 92 tys. do 119 tys. lat.
Szczątki Neandertalczyków znaleziono w Jaskini Stajnia
W analizach budowy zębów neandertalczyków uczestniczyła dr hab. Wioletta Nowaczewska z Zakładu Biologii Człowieka Uniwersytetu Wrocławskiego, która specjalizuje się w badaniach ludzkich szczątków kostnych. Była ona jednym z wiodących współautorów publikacji.
Pierwszym autorem był archeolog prof. Andrea Picin z Uniwersytetu Bolońskiego. W badaniach archeologicznych uczestniczył także prof. Andrzej Wiśniewski z Zakładu Archeologii Epoki Kamienia Uniwersytetu Wrocławskiego.
W ramach nowych prac naukowcy porównali też materiał DNA mitochondrialnego z próbek należących do co najmniej siedmiu osobników (a prawdopodobnie nawet do ośmiu lub dziewięciu). „Przeprowadzone analizy DNA mitochondrialnego pozwoliły na potwierdzenie wyników badań nad morfologią zębów, wskazujących na ich neandertalskość” – przekazali autorzy badania.
Genomy mitochondrialne naukowcy porównali z analogicznym materiałem genetycznym pochodzącym od innych neandertalczyków, denisowian, a także kopalnych i współczesnych Homo sapiens. Zdaniem autorów analiz badane szczątki najbardziej przypominają neandertalczyków zamieszkujących zachodnią Europę oraz tych, których szczątki odkryto w północnym obszarze Kaukazu.
„Oznacza to, że mobilność ówczesnych neandertalczyków była bardzo duża, a obszar (dzisiejszej – red.) Polski miał dla niej kluczowe znaczenie. Odkrycie na jednym stanowisku szczątków kilku neandertalczyków (w tym kilkuletnich dzieci, osób młodocianych oraz dorosłych) należy do niezwykle rzadkich” – stwierdzili naukowcy.
Neandertalczycy na terenie dzisiejszej Polski
Naukowcy mówią o bliskim pokrewieństwie między trzema osobami z Jaskini Stajnia. Stwierdzono bowiem u nich identyczne mitochondrialne DNA, które jest dziedziczone tylko w linii matczynej. To może sugerować, że jedna z tych osób była matką dla dwóch pozostałych – relacjonują badacze.
Jak zaznaczyli naukowcy, okres występowania neandertalczyków na terenie dzisiejszej Polski wiązał się ochłodzeniem klimatu, co dodatkowo potwierdziły wyniki analiz szczątków kostnych zwierząt odkrytych w warstwach osadów jaskiniowych. W tych badaniach uczestniczyli prof. Krzysztof Stefaniak, dr hab. Adam Marciszak, prof. UWr oraz dr Paweł Socha z Zakładu Paleozoologii Uniwersytetu Wrocławskiego.