We wtorek 12 maja 2026 r. rząd zajmie się projektem nowelizacji ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który przygotowało Ministerstwo Zdrowia i Rzecznik Praw Pacjenta. Projekt przewiduje m.in. surowe kary dla podmiotu, który złamał zakaz stosowania praktyk pseudomedycznych.
Lex szarlatan
Celem zmian jest przeciwdziałanie szkodliwym i niebezpiecznym dla zdrowia oraz życia ludzkiego działaniom, których źródłem mogą być praktyki podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
Chodzi o udzielanie świadczeń zdrowotnych niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną, przez podmioty lub osoby niewykonujące zawodu medycznego i działalności leczniczej, oferujących metody pseudomedyczne, paramedyczne, ale którym są przypisywane „właściwości zgodnego z aktualną wiedzą medyczną świadczenia zdrowotnego”.
Długa droga legislacyjna
Projekt trafi na posiedzenia niemal rok po ukazaniu się jego pierwotnej wersji, w czerwcu 2025 r.
Głównym celem nowej inicjatywy jest skuteczna walka z praktykami, które pod płaszczykiem medycyny zagrażają ludzkiemu życiu i zdrowiu. Projekt uderza w dwa fronty: dyscyplinuje placówki lecznicze stosujące metody sprzeczne z aktualną wiedzą naukową oraz wypowiada wojnę osobom podszywającym się pod personel medyczny. Nowe przepisy mają raz na zawsze skończyć z procederem promowania pseudomedycyny i zabiegów paramedycznych, które bezprawnie aspirują do miana rzetelnych terapii, wprowadzając pacjentów w błąd i narażając ich na tragiczne skutki.
MZ chce, by nowelizacja pomogła skutecznie przeciwdziałać praktykom pseudomedycznym tzw. medycznych szarlatanów.
Medyczna dezinformacja
W zakresie praktyk pseudomedycznych należy wskazać na wyjątkowo szkodliwe i niebezpieczne zjawisko dotyczące leczenia i diagnozowania chorób przez osoby niewykonujące zawodu medycznego i podmioty niewykonujące działalności leczniczej, stosowania metod paramedycznych w połączeniu z przypisywaniem tym metodom wartości i właściwości świadczenia zdrowotnego. Ten element szkodliwej działalności jest istotnie powiązany z medyczną dezinformacją.
Szczepienia w odwrocie
Medyczna dezinformacja ma wpływ na postępowanie społeczeństwa, co widać na przykładzie obowiązkowych szczepień ochronnych. W czasie ostatnich 5 lat liczba uchyleń od szczepień obowiązkowych zwiększyła się prawie 2-krotnie, od 48,6 tys. uchyleń w 2019 r. do 87,3 tys. uchyleń w 2023 r.
Milionowe kary
Za stosowanie pseudomedycyny RPP będzie mógł nakładać kary wyższe niż przewidują obecne przepisy. Najwyższa to milion zł dla podmiotu, wobec którego Rzecznik Praw Pacjenta wydał zakaz działań naruszających zbiorowe prawa pacjentów, ale ten go złamał.