Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznaje rentę nie tylko osobom cierpiącym na choroby nowotworowe czy schorzenia układu krążenia. Prawo do świadczenia mogą uzyskać również osoby zmagające się z zaburzeniami psychicznymi, chorobami skóry oraz wieloma innymi schorzeniami. Samo rozpoznanie choroby nie wystarczy jednak do otrzymania pieniędzy – konieczne jest spełnienie ustawowych warunków.
Podstawą do przyznania świadczenia jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, który stwierdza niezdolność do pracy. Znaczenie ma także odpowiedni staż ubezpieczeniowy, którego długość zależy od wieku, w którym powstała niezdolność do pracy.
Kto może otrzymać świadczenie?
Wymagany okres składkowy wynosi rok, jeśli niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 20. roku życia. Osoby w wieku od 20 do 22 lat muszą wykazać dwa lata stażu, od 22 do 25 lat – trzy lata, natomiast między 25. a 30. rokiem życia – cztery lata.
Po ukończeniu 30 lat wymagane jest pięć lat okresów składkowych przypadających w ciągu ostatnich 10 lat przed złożeniem wniosku lub powstaniem niezdolności do pracy. Z obowiązku wykazywania pięciu lat składkowych w ostatniej dekadzie zwolnione są kobiety z co najmniej 20-letnim stażem pracy oraz mężczyźni posiadający minimum 25 lat stażu.
Od 1 marca 2026 r. minimalna renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy wynosi 1 978,49 zł brutto. W przypadku częściowej niezdolności do pracy minimalne świadczenie to 1 483,87 zł brutto.
Jakie schorzenia są brane pod uwagę?
Niezdolność do pracy może zostać uznana za całkowitą albo częściową. W pierwszym przypadku osoba nie jest zdolna do wykonywania żadnej pracy, natomiast w drugim nie może wykonywać pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami. Renta jest przyznawana w przypadku całkowitej niezdolności do pracy.
Lekarz orzecznik ocenia również, czy niezdolność ma charakter trwały czy okresowy oraz bierze pod uwagę możliwość przekwalifikowania zawodowego. Orzeczenie może zostać wydane maksymalnie na pięć lat.
Lista chorób uwzględnianych przez ZUS
Do schorzeń, które często stanowią podstawę do przyznania świadczenia, należą choroby układu krążenia, choroby neurologiczne, schorzenia układu oddechowego, problemy ze wzrokiem, zaburzenia psychiczne, w tym depresja i schizofrenia, nowotwory złośliwe związane z pracą, choroby skóry, przewlekłe schorzenia narządu ruchu, choroby zakaźne i pasożytnicze oraz choroby układu kostno-stawowego, mięśniowego i tkanki łącznej.
W przypadku chorób zawodowych renta może zostać przyznana m.in. osobom cierpiącym na pylicę płuc, choroby zakaźne, uszkodzenia narządu głosu, częściową utratę słuchu, schorzenia obwodowego układu nerwowego, przewlekłe choroby układu ruchu, choroby skóry oraz nowotwory złośliwe.