Liczba osób żyjących samotnie i bezdzietnych w Polsce systematycznie rośnie. W takiej sytuacji coraz większego znaczenia nabiera testament, który pozwala samodzielnie zdecydować o losach majątku po śmierci. Bez jego sporządzenia o podziale dorobku decydują przepisy Kodeksu cywilnego, a nie wola zmarłego.
Testament daje możliwość przekazania majątku nie tylko członkom rodziny, ale również przyjaciołom, organizacjom pożytku publicznego czy fundacjom. Może także ograniczyć ryzyko późniejszych sporów między spadkobiercami oraz pozwala wyrazić własne priorytety i wartości.
Testament osoby samotnej bez dzieci daje większą swobodę
Osoba samotna i bezdzietna może samodzielnie zdecydować, kto otrzyma jej majątek po śmierci. Testament można sporządzić własnoręcznie – powinien być napisany odręcznie, zawierać datę oraz podpis. Przepisy nie wymagają obecności notariusza ani świadków, choć sporządzenie aktu notarialnego może zmniejszyć ryzyko późniejszego podważenia dokumentu.
Eksperci podkreślają, że testament można w każdej chwili zmienić lub odwołać, jeśli zmieni się sytuacja życiowa albo plany dotyczące majątku. Dokument nie musi dotyczyć wyłącznie dużych fortun – warto go sporządzić również przy mniejszym majątku, aby uniknąć nieporozumień po śmierci.
Kto odziedziczy majątek bez testamentu?
Jeżeli osoba samotna nie pozostawi testamentu, zastosowanie mają zasady dziedziczenia ustawowego. W pierwszej kolejności spadek przypada rodzicom. Jeśli jedno z nich nie żyje, jego część przechodzi na rodzeństwo zmarłego, a w dalszej kolejności na ich dzieci.
Gdy nie ma rodziców ani rodzeństwa, majątek przechodzi na dziadków, następnie na ich zstępnych, a jeśli brak jakichkolwiek krewnych – spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania lub Skarbowi Państwa. Warto pamiętać, że partner życiowy, nawet pozostający w wieloletnim związku, nie dziedziczy z ustawy.
Majątek można przekazać także fundacji lub organizacji
Testament umożliwia zapisanie majątku wybranej fundacji albo organizacji pożytku publicznego. W takim przypadku należy jednoznacznie wskazać nazwę instytucji. Materiał zwraca uwagę, że organizacje pożytku publicznego mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn.
Autorzy przypominają również, że choć zwierzę nie może być spadkobiercą, właściciel może wskazać osobę lub organizację, która otrzyma środki na zapewnienie mu opieki po jego śmierci. Takie rozwiązania są coraz częściej wykorzystywane przez osoby, które nie mają dzieci i chcą zadbać o przyszłość swoich pupili.
FAQ – Kto dostaje spadek?
Czym jest dziedziczenie ustawowe?
To dziedziczenie, które ma zastosowanie wtedy, gdy zmarły nie zostawił testamentu albo gdy testament jest nieważny. W takiej sytuacji o tym, kto otrzyma spadek, decydują przepisy Kodeksu cywilnego, w szczególności art. 931–940.
Kto dziedziczy w pierwszej kolejności?
Najpierw do spadku powołani są małżonek i dzieci zmarłego. Co do zasady dziedziczą oni razem, a udział małżonka nie może być mniejszy niż jedna czwarta całego spadku.
Kto dziedziczy, jeśli zmarły nie miał dzieci?
Jeżeli zmarły nie pozostawił dzieci, do dziedziczenia dochodzą małżonek i rodzice. W dalszej kolejności przepisy przewidują także udział rodzeństwa zmarłego oraz zstępnych rodzeństwa, jeżeli wcześniej powołani spadkobiercy nie mogą dziedziczyć.
Czy wnuki mogą odziedziczyć spadek po dziadkach?
Tak. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przypada jego dzieciom, czyli wnukom zmarłego. To oznacza, że wnuki mogą wejść w miejsce swojego rodzica przy dziedziczeniu ustawowym.
Kto dziedziczy, gdy zmarły nie miał żadnej bliskiej rodziny?
Jeżeli nie ma małżonka, zstępnych, rodziców, rodzeństwa, ich zstępnych, dziadków ani pasierbów, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy, a jeśli nie da się go ustalić albo znajdowało się ono za granicą — Skarbowi Państwa.