-
Żmija Pseudocerastes urarachnoides żyjąca w Iranie potrafi swoim ogonem udawać pająka, co pozwala jej zwabiać ofiary.
-
Końcówka ogona tej żmii jest przekształcona tak, że przypomina pajęczaka z czterema parami odnóży, a mechanizm ten został oceniony jako niezwykle oryginalny.
-
Badania wykazały, że żmija ta tworzy imitację pająka jedynie za pomocą skóry i łusek, nie zmieniając szkieletu w części ogonowej.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Ewolucja wciąż potrafi stworzyć rozwiązania, które zdumiewają. Piaskowa żmija z gatunku Pseudocerastes urarachnoides nie jest jedynym wężem, który stosuje mimikrę, czyli takie przekształcenie swego ciała albo jego części, by upodobnić się do otoczenia w celu uzyskania przewagi. Tak robi chociażby zdradnica śmiercionośna z Australii – jadowity wąż, który ma końcówkę ogona do złudzenia przypominającą jakiegoś robaka czy larwę. Zdradnica na dodatek wymachuje nim, więc ogon wygląda rzeczywiście jak smakowity kąsek dla jej ofiar, np. jaszczurek.
Irańska żmija Pseudocerastes urarachnoides poszła jeszcze dalej. W jej wypadku to już nie tylko końcówka ogona podobna do robaka, ale końcówka ogona przekształcona w taki sposób, że do złudzenia przypomina pająka albo pajęczaka. Ma podobny kształt ciała, a żmija stworzyła nawet cztery pary odnóży, zupełnie jak u tych bezkręgowców! Można zobaczyć to na tym zdjęciu:
A pajęczaki na pustyni to smakowity kąsek. Są atrakcyjne dla mieszkających na pustyni zwierząt. Nie do końca jeszcze wiadomo jakich, bo ta żmija to świeże odkrycie.
Irańskie żmije to stosunkowo niedawne odkrycie
O irańskich rogatych żmijach pustynnych z tego rodzaju wiemy od niedawna. Mają szorstkie łuski ułatwiające prześlizgiwanie się po piasku i kamieniach w trudnych warunkach. Tutejsze pustynie są rozpalone słońcem, więc te gady stosują specjalny sposób lokomocji – poruszają się bokiem ciała, które wyginają tak, by dotykać gorącego piasku ledwie dwoma punktami. Mają zaostrzone łuski na głowie, podobne do rogów. Żmija perska poluje niemal wyłącznie nocą i nie ma umiejętności ciągłego i szybkiego zagrzebywania się w piasku pustyni, by w takiej kryjówce czatować na ofiarę – tak jak robią to żmija Awicenny z Sahary i Bliskiego Wschodu czy też żmija rogata żyjąca na rozległych pustyniach od Maroka po Syrię i Jemen.
Te trzy gatunki irańskich żmij mieszkają na ograniczonym terenie, są wolniejsze i słabiej grzebią w piasku, więc musiały wymyślić inny sposób polowania niż zapadanie się w wydmach. Tym sposobem jest mimikra.
Pseudocerastes urarachnoides jest gatunkiem odkrytym dopiero w 2006 r., gdy okazało się, że poza żmiją perską w Iranie żyją jeszcze inne dwa gatunki. Wciąż ją poznajemy, zwłaszcza jej genialne techniki naśladowcze. I to, w jaki sposób jej ogon przekształcił się w imitację pajęczaka, z odpowiednim kształtem i nawet atrapą odnóży.
Łuski na ogonie przekształciły się w atrapą pająka czy solfugi
Nowe badania na ten temat możemy przeczytać w „The Anatomical Record”, zajmującym się właśnie anatomią. Naukowcy prześwietlili ciało żmii i ze zdumieniem stwierdzili, że „Interesujące cechy morfologiczne kręgów tego gatunku są bardziej widoczne w porównaniu z innymi żmijami, szczególnie w części ogonowej; niemniej jednak nie ma dowodów na istnienie jakiegokolwiek elementu szkieletowego pod dziwacznymi, przypominającymi pająki, wabiącymi wyrostkami ogonowymi”. A zatem żmija nie zmieniła swego kręgosłupa i kości. Ona stworzyła tę atrapę pająka, solfugi czy skorpiona jedynie za pomocą skóry i łusek.
Fortel na pewno działa, bowiem znaleziono już w żołądku tego węża resztki ptaków. Był to strawiony skowronek, dzierzby i lasówki. Żmija nie miałaby szans na schwytanie takich ofiar, gdyby nie podstęp. A ten ogon pozwala jej zapolować na ptaki, które w pająku, solfudze czy skorpionie widzą obiad, po czym same się nim stają.
O ile żmija perska (Pseudocerastes persicus) spotykana jest nie tylko w Iranie, ale również w Afganistanie i Pakistanie na wschód, a także w Iraku i Jordanii na zachód od perskich pustyń, o tyle jej krewniaczka z pajęczym ogonem mieszka wyłącznie w zachodniej części Iranu i zapewne przyległych pustyniach irackich. Spokrewniony z nimi trzeci gatunek Pseudocerastes fieldi to z kolei mieszkanka suchych terenów na pograniczu Iraku, Jordanii, Syrii oraz północnej części Arabii Saudyjskiej.