Nominalna stawka CIT w Polsce wynosi 19 proc. Dane dotyczące największych grup kapitałowych notowanych na warszawskiej giełdzie pokazują jednak znacznie wyższy poziom rzeczywistych obciążeń. Według raportu Grant Thornton „Podatkowa rzeczywistość Grup Kapitałowych” w 2024 roku średnia efektywna stawka wyniosła 33 proc.
Autorzy raportu zwracają uwagę na dużą różnicę między nominalną stawką CIT a faktycznym poziomem obciążeń analizowanych przedsiębiorstw. Z ich danych wynika również, że wzrost nie był jednorazowy. W 2024 roku wskaźnik ponownie poszedł w górę i osiągnął 33 proc.
Efektywna stawka podatkowa rośnie
Jednocześnie pogorszyły się wyniki finansowe badanych grup. Ich łączny zysk brutto w 2024 roku zmniejszył się do 90,9 mld zł, podczas gdy rok wcześniej wynosił około 97 mld zł. Kwota odprowadzonego podatku nie spadła jednak proporcjonalnie do zysków.
W rezultacie przeciętne obciążenie podatkowe wzrosło. Raport pokazuje przy tym, że nie jest to zjawisko dotyczące wyłącznie jednego roku. Od sześciu lat największe grupy z GPW przekazują fiskusowi blisko jedną trzecią wygenerowanego wyniku brutto.
Dlaczego 19 proc. zmienia się w 33 proc?
Jednym z powodów rozbieżności między nominalnym CIT a rzeczywistym obciążeniem są zasady ustalania podstawy opodatkowania. Jak wskazano w materiale, część kosztów biznesowych, które stanowią koszty niestanowiące kosztów uzyskania przychodów, oraz niektóre zdarzenia jednorazowe nie są uwzględniane podatkowo w taki sam sposób, w jaki wpływają na wynik finansowy przedsiębiorstwa.
Oznacza to, że spadek księgowego wyniku brutto nie musi powodować proporcjonalnego zmniejszenia podatku. Właśnie ten mechanizm jest jednym z elementów prowadzących do różnicy pomiędzy ustawową stawką 19 proc. a efektywnym poziomem obciążeń.
Spółki państwowe ze stawką 54 proc.
Jeszcze wyższy wynik odnotowano w przypadku grup kontrolowanych przez Skarb Państwa. W 2024 roku ich efektywna stawka podatkowa wyniosła 54 proc. i była najwyższa w historii badania.
Co więcej, jedna trzecia podmiotów państwowych objętych analizą zanotowała w tym czasie stratę, a mimo to zapłaciła podatek. Dane pokazują więc, jak mocno rzeczywiste obciążenie może odbiegać od prostego porównania nominalnej stawki CIT z wynikiem finansowym przedsiębiorstwa.
Coraz więcej podatkowych grup kapitałowych
Raport wskazuje także na wzrost popularności Podatkowych Grup Kapitałowych. W 2024 roku po raz pierwszy liczba aktywnych PGK przekroczyła 100 i osiągnęła 111. Oznaczało to wzrost o 20 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem.
Autorzy opracowania podkreślają, że średnia efektywna stawka na poziomie 33 proc. nie jest jednorazową anomalią. Według przedstawionych danych podwyższony poziom rzeczywistych obciążeń największych grup kapitałowych utrzymuje się od lat.