Co tu dużo mówić – własny dom to dla Polaków jedna z najważniejszych rzeczy w życiu oraz najważniejszy symbol stabilizacji. Aż 80 proc. Polaków uważa własność za główną gwarancję spokoju i bezpieczeństwa życiowego oraz potwierdzenie komfortowego i dobrego życia.
Z raportu EKObarometr wynika, że niemal połowa budujących dom Polaków (47,8 proc.) jest już wyczulona na ekologię i jest również gotowa dopłacić do zielonych rozwiązań budowlanych. To co im przyświeca to nie tyle troska o środowisko, co ochrona przed rosnącymi cenami energii, nowymi unijnymi wymogami oraz pogoń za niskim kosztem utrzymania nieruchomości. Bardzo niewielka grupa decyduje się na nistandardowe rozwiązania budowlane.
Earthship nie dla Polaków. Nowa technologia jest popularna na świecie
Domy ze słomy czy z gliny to w Polsce wciąż rzadkość. Szacuje się, że w całym kraju istnieje obecnie kilkaset takich domów. W 2016 roku ich liczbę szacowano na nieco ponad 100. Chociaż maeriał wyjściowy jest tani, to budujących odstraszają koszty pracy rzemieślniczej. W polskich realiach wynajęcie wyspecjalizowanej ekipy sprawia, że ostateczny koszt metra kwadratowego bywa wyższy niż w przypadku tradycyjnego domu murowanego.
To dlatego Polacy masowo wybierają tradycyjne technologie: głównie pustaki ceramiczne i beton komórkowy. Każdy z tych materiałów ma inną mocną stronę: beton komórkowy ma najlepszą izolacyjność cieplną, co w czasach drogiej energii jest niezwykle ważne, a ceramika jest trwała i też ma dobrą izolacyjność cieplną. Rzadziej wybierane są silikaty, czyli cegły lub bloczki wapienno-piaskowe, a keramzytobeton i prefabrykaty drewniane to już rozwiązania wyraźnie mniej popularne.
Według zestawień opartych na danych z Sekocenbud za II kwartał 2026 roku, budowa domu murowanego o powierzchni 100 m2 do stanu deweloperskiego kosztuje orientacyjnie 520 – 640 tys. zł netto, czyli średnio około 6 tys. zł netto za metr kwadratowy.
Tymczasem na świecie popularne są zupełnie inne rozwiązania prowadzące do budowy domu o nazwie Earthship.
Earthship koło Gdańska. Własna woda i energia elektryczna
Mowa o samowystarczalnym budynku z opon, puszek, butelek i ziemi. Autorem takiej koncepcji jest architekt Michael Reynolds, a powstała ona w suchym i słonecznym klimacie Nowego Meksyku.
Na taką technologię w Polsce decyduje się zaledwie garstka osób w skali całego kraju. Pierwszy oficjalny polski Earthship zaczął powstawać w 2012 roku w Mierzeszynie koło Gdańska. Budynek zaprojektowała architekt Barbara Wojtkowska (z pracowni Ekocentrycy) oraz Julita Wróbel-Siemieniuk. Do budowy wykorzystano m.in. około 1500 zużytych opon wypełnionych ubitą ziemią, puszki po piwie, słomę oraz inne materiały z recyklingu. Dom nie posiada standardowych przyłączy sieciowych (wodociągowych czy kanalizacyjnych). Mieszkańcy korzystają z własnego ujęcia wody oraz z energii elektrycznej z własnej elektrowni wiatrowej. Dom ma również kominek.
Technologia jest prosta: starą oponę samochodową wypełnia się ziemią, a jej wnętrze dokładnie ubija. Opony układa się w rzędach, tworząc ściany nośne. Mają one średnicę około 71 centymetrów. Puszki można wykorzystać w ścianach i przegrodach, a butelki z odzysku łączone na przykład gliną, zaprawą murarską lub tynkiem pozwalają dziennemu światłu przenikać do środka – tak przygotowana gotowa ściana przypomina witraż. Ziemia w ścianach nagrzewa się w ciągu dnia, a gdy na zewnątrz robi się chłodniej, zgromadzone ciepło jest stopniowo oddawane do domu.
W dobrze zaprojektowanym domu gruba warstwa ziemi w oponach pomaga utrzymać temperaturę w komfortowym zakresie bez konieczności ciągłego ogrzewania lub chłodzenia, ale końcowy efekt zależy od konkretnego projektu domu, lokalnego klimatu i ilości światła słonecznego. Wybudowane w tej technologii domy w Paryżu (Francja), Londynie (Wielka Brytania), Sewilli, Valladolid i Albacete w Hiszpanii wymagały niewielkiego dogrzania. Taki dom powstał także w górach, w Centrum Zemelod w Czechach.
Niestety polskie przepisy budowlane oraz normy dotyczące izolacji termicznej (WT) nadal są bardzo rygorystyczne. Uzyskanie pozwolenia na budowę konstrukcji nośnej ze zużytych opon wypełnionych ziemią jest drogą przez mękę i wymaga nieszablonowych ekspertyz konstrukcyjnych. To rozwiazanie zagadki dlaczego na polskim rynku wciąż nie ma firm specjalizujących się w tej technologii.