– Centra danych ogniskują na sobie strach i niepokój wyborców przed zastąpieniem ich przez sztuczną inteligencję, utratą pracy, utratą źródeł utrzymania i rosnącymi cenami energii w ich okolicy – stwierdził Brendan Steinhauser w wywiadzie dla NBC News. Szef założonej niewiele ponad rok temu organizacji non-profit The Alliance for Secure AI (Sojusz na rzecz Bezpiecznej AI) coraz częściej gości w amerykańskich mediach. Ostrzega w nich przed zagrożeniami, jakie niesie ze sobą szybki rozwój sztucznej inteligencji.
Steinhauser komentował na gorąco wyniki sondażu, jaki telewizja informacyjna przeprowadziła w dniu wyborów połówkowych do Kongresu USA. Dotyczył on budowy centrów danych w Ameryce. 23 proc. ankietowanych stwierdziło, że była to dla nich sprawa kluczowa przy dokonywaniu wyboru, na kogo oddadzą głos. Odpowiedź, że stanowiła „istotny czynnik” wskazało kolejne 33 proc. uczestników sondażu.
Przy czym osoby, dla których centra danych okazywały się ważne, oddały swój głos na polityków obiecujących narzucenie ograniczeń w ich budowie lub nawet całkowite zakazanie nowych.
USA. Demokraci kontra centra danych
Takie nastroje przyczyniły się do sukcesu m.in nowej gubernator Teksasu demokratki Giny Hinojosy. Wyborcom obiecała wprowadzenie moratorium na budowę nowych centrów danych do momentu, aż parlament stanowy nie przyjmie przepisów zabezpieczających prawa mieszkańców. Takie regulacje – według obietnic pani gubernator – muszą dać Teksańczykom gwarancję, iż inwestycje w rozwój sztucznej inteligencji nie będą podnosiły rachunków za prąd oraz konkurowały z ludźmi o wodę i fundusze publiczne, przekazywane spółkom AI w ramach dotacji, a także preferencji podatkowych.
Podobnego rozwiązania dla całych Stanów Zjednoczonych chcieliby senator Bernie Sanders i kongresmenka Alexandria Ocasio-Cortez. Liderzy lewego skrzydła Partii Demokratycznej złożyli w Izbie Reprezentantów projekt ustawy Artificial Intelligence Data Center Moratorium Act.
Konieczność wprowadzenia ogólnokrajowego moratorium na budowę centrów danych w USA uzasadniono w dokumencie kumulacją zagrożeń, które niesie ze sobą rozwój AI. Podzielono je na pięć kategorii. Są to:
-
masowa utrata miejsc pracy,
-
„skrajne zużycie” energii i wody,
-
brak nadzoru gwarantującego bezpieczeństwo i ochronę praw obywatelskich,
-
ułatwienie szerzenia dezinformacji,
-
a na koniec dodano „zagrożenie egzystencjalne dla ludzkości”.
Sanders i Ocasio-Cortez w przypadku ostatniego punktu powołują się na osoby, które wniosły wielki wkład w rozwój sztucznej inteligencji na czele z dr. Geoffreyem Hintonem, nazywanym przez nich „ojcem chrzestnym AI”. Hinton stwierdził, że istnieje „10 do 20 procent szans na to, że sztuczna inteligencja nas zniszczy”.
Patrząc z tej perspektywy, rację ma Brendan Steinhauser, gdy twierdzi, że Amerykanie zaczęli okazywać swą nienawiść centrom danych, bo są czymś namacalnym, lecz kluczową jej przyczyną jest rosnący strach przed tym, co AI przyniesie zwykłym ludziom.
Nowe Stany Zjednoczone
Zmianę nastrojów społecznych, za którą podążyli politycy Partii Demokratycznej, zwiastowały w USA badania przeprowadzone przez Instytut Gallupa. W opublikowanym 13 maja raporcie ich dotyczącym napisano, że „siedmiu na dziesięciu Amerykanów sprzeciwia się budowie centrów danych dla sztucznej inteligencji w swojej okolicy, w tym prawie połowa, czyli 48 proc., jest zdecydowanie przeciwna”.
Jak zauważa Gallup, przodują w tym wyborcy Partii Demokratycznej. Wśród nich aż 56 proc. okazywało swą zdecydowaną niechęć dla takich inwestycji. W przypadku elektoratu republikanów jest to 39 proc. Zaś wśród niezdecydowanych odsetek ten wynosił 48 proc.
W podsumowaniu raportu stwierdzono: „Pokonanie tego sprzeciwu stanowi poważną przeszkodę w rozwoju sztucznej inteligencji (AI). Intensywność sprzeciwu oznacza, że planowane centra danych prawdopodobnie pobudzą oddolny aktywizm mieszkańców, a także napotkają na przeszkody prawne. Zapowiada to również, że infrastruktura AI może stać się ważnym tematem kampanii w wyborach lokalnych i stanowych w tym roku, a politycy opowiadający się za centrami danych w swoim regionie zajmują prawdopodobnie politycznie ryzykowne stanowisko”.
Prognoza Gallupa sprawdziła się co do joty. Równolegle z przeprowadzonymi 3 listopada 2026 r. wyborami do Kongresu w 10 stanach USA zorganizowano 41 lokalnych głosowań dotyczących centrów danych. Prawie połowa z nich odbyła się w stanie Ohio. W pięciu lokalnych referendach mieszkańcy przegłosowali całkowity zakaz budowy infrastruktury AI, w pozostałych różnego rodzaju ograniczenia.
Symptomatyczne, że tylko jedno referendum przebiegło po myśli zwolenników rozwoju sztucznej inteligencji. Zatem przegrali oni niemal każdą lokalną debatę, a korzyści ekonomiczne generowane przez spółki z branży AI nie zjednały sobie miejscowych społeczności. Dlatego w Ohio wybory na gubernatora wygrała demokratka Amy Acton, obiecując oczywiście moratorium na budowę nowych centrów danych.
Korekta zamiast krachu
Dzień po triumfie demokratów na giełdach w USA zaczęły pikować akcje spółek związanych z branżą AI. Tąpniecie było mocne i indeks Nasdaq spadł o 5,5 proc, a S&P 500 o 4,4 proc.
Zaczęły się nawet pojawiać głosy, że jesteśmy świadkami pęknięcia bańki spekulacyjnej, na podobieństwo tej z 2000 r., gdy nadeszła rzeź dot-comów, czyli spółek technologicznych, wyrosłych w czasach burzliwego rozwoju internetu. Inwestorzy wierzyli wtedy, że technologie cyfrowe zmienią gospodarkę i przyniosą krociowe zyski.
Nie mylili się, lecz po dekadzie euforycznego wzrostu notowań dot-comów okazały się one kosmicznie przewartościowane. Wystarczyła podwyżka stóp procentowych zaordynowana przez Fed i rozczarowujące wyniki finansowe, by zainicjować wyprzedaż. Ta zamieniła się w panikę i krach. Nie zabił on internetu, a jedynie najsłabsze firmy. Zbankrutowało wówczas prawie tysiąc dot-comów, a ok 3,9 tys. przejęły za grosze inne spółki.
Skojarzenia z tym budzi fakt, że w USA spółki inwestujące w centra danych i sztuczną inteligencję osiągnęły właśnie łączną giełdową wycenę w okolicach 22 bilionów dolarów, a jednocześnie przychody generowane przez AI wyniosą tym roku ok. 430 mld USD. Różnica jest olbrzymia, ale kapitał zawsze płynie tam, gdzie widzi nadzieję na krociowe zyski w przyszłości. Dopóki ona trwa, pozostaje wierny swemu wyborowi.
Znamienne, że spadki kursów akcji przekraczające 20 proc. podczas notowań 4 listopada dotyczyły mniejszych spółek z branży AI. Notowania gigantów takich jak: Apple, Amazon, Microsoft czy Alphabet prezentowały się znakomicie. Później i tak nadeszło odbicie w górę dla wszystkich. Jedyną anomalię stanowi Nvidia. Ale należy założyć, że nie miałaby ona miejsca, gdyby (były już) dyrektor generalny koncernu Jensen Huang potrafił się powstrzymać przed romansowaniem z piękną agentką chińskiego wywiadu.
USA uzależnione od rozwoju AI
Zatem wbrew obawom, choć demokraci poszli za głosem wyborców, nie zadziałało to niczym wbicie szpilki w balon spekulacyjny, nadmuchany na giełdzie. Acz nastąpiła zauważalna zmiana. Portal internetowy jednej z największych spółek zarządzających globalnymi aktywami i inwestycjami State Street Investment Management zmianę tę podsumował słowami: „Inwestorzy stali się mniej tolerancyjni wobec wyzwań związanych z rozwojem sztucznej inteligencji”.
Nie oznacza to jednak utraty nadziei na zyski. „Na szczeblu federalnym sama kontrola Kongresu nie wystarczy do ograniczenia budowy centrów danych związanych ze sztuczną inteligencją w obliczu weta prezydenckiego. Sztuczna inteligencja pozostaje również strategicznym priorytetem dla obu partii, co sugeruje, że większa kontrola polityczna nie powinna automatycznie oznaczać końca cyklu wydatków kapitałowych na sztuczną inteligencję” – przypuszcza SSGA.
Prognozę, że demokraci nie pójdą za głosem Berniego Sandersa i Alexandrii Ocasio-Cortez zdaje się potwierdzać to, jak bardzo Stany Zjednoczone uzależniły się od rozwoju sztucznej inteligencji. Od 2023 r. największe korporacje technologiczne na czele z Amazonem, Microsoftem i Metą zainwestowały ponad 1,6 bln dolarów w rozbudowę infrastruktury AI – czyli ponad 3 proc. amerykańskiego PKB.
Wydatki te są obecnie głównym kołem zamachowym gospodarki USA. Wedle wyliczeń Deloitte Insights od początku 2025 r. inwestycje w sztuczną inteligencję generują 50 proc. amerykańskiego wzrostu gospodarczego. Bez nich gospodarka Stanów Zjednoczonych tkwiłaby w stagnacji.
Gdyby demokraci przeforsowali na poziomie federalnym moratorium na budowę centrów danych lub bardzo rygorystyczne regulacje, wówczas ryzykowaliby efekt podobny do tego, jaki uzyskał Donald Trump, wszczynając wojnę z Iranem. Następnie zapłaciliby polityczny rachunek.
Ale nie można zapominać o „efekcie Ohio„. W ciągu dwóch lat, z racji dobrej infrastruktury energetycznej tego stanu, powstało tam prawie 280 centrów danych, wartych ok. 28 mld dolarów. Lokują je tam największe korporacje, chwaląc się, że dały w ten sposób mieszkańcom ok. 90 tys. nowych miejsc pracy i wygenerowały w lokalnej gospodarce ponad 26 mld dolarów dochodu.
Tymczasem obywatele, zamiast okazywać wdzięczność, podnieśli bunt i robią, co mogą, by zablokować dalsze inwestycje. Jeśli rozszerzy się on na inne stany, wówczas zderzą się z nim nie tylko gubernatorzy i Partia Demokratyczna.
A jak pokazuje los hojnie wspieranego przez Elona Muska republikańskiego kandydata na gubernatora Teksasu, kiedy wyborca jest wściekły, wówczas jego głos nie jest na sprzedaż.
Andrzej Krajewski