Close Menu
  • Polska
  • Lokalne
  • Świat
  • Polityka
  • Ekonomia
  • Nauka
  • Sport
  • Zdrowie
  • Klimat
  • Trendy
  • Komunikat prasowy
Facebook X (Twitter) Instagram
Historie Internetowe
Facebook X (Twitter) Instagram
Banai
Subskrybuj
[gtranslate]
  • Polska
  • Lokalne
  • Świat
  • Polityka
  • Ekonomia
  • Nauka
  • Sport
  • Zdrowie
  • Klimat
  • Trendy
  • Komunikat prasowy
Klimat

Gawry niedźwiedzi wciąż nie są dostatecznie chronione. Stawką jest życie

Przez Pokój Prasowy21 listopada, 20266 min odczytu

Czy faktycznie stary niedźwiedź mocno śpi? Jak okazuje się niezupełnie. Niedźwiedzie nie zapadają w słynną, głęboką hibernację, ale wbrew pozorom ich sen zimowy jest płytki i łatwo go przerwać. Zwierzę może obudzić hałas, człowiek, zagrożenie czy zmiana temperatury. Pamiętajmy, że gawra nie jest atrakcją turystyczną, lecz schronieniem, a także miejscem porodu i opieki nad młodymi niedźwiadkami. Wycinki prowadzone w pobliżu gawr, ruch turystyczny czy nawet próby fotografowania zwierząt mogą doprowadzić do wybudzenia matki czy też zagrozić potomstwu.

Czym jest gawra?


Gawra to zimowe schronienie niedźwiedzia, w którym zwierzę ogranicza aktywność i przeczekuje najtrudniejszą część roku. Jak wyjaśniał w jednym z naszym artykułów, otwiera się w nowym oknie Prof. dr hab. Andrzej Elżanowski, zoolog i bioetyk z Uniwersytetu Warszawskiego, gawra musi być osłonięta, wąska i zamknięta. Może to być jaskinia, szczelina skalna, wykrot, spróchniały pień lub gęsty młodnik. Niedźwiedź gromadzi materiał roślinny, a potem zatyka wejście.

Jak powiedział Marek Józefiak, rzecznik i ekspert ds. polityki ekologicznej Greenpeace Polska, autor książki „Polska Rzeczpospolita Leśna”, „Obwód takich drzew potrafi dochodzić nawet do czterech i pół metra – czyli potrzeba trzech osób, żeby je objąć”. Schronienie jest niepozorne, ale mieści dorosłe zwierzę i młode.

Niedźwiedź tworzy taką gawrę stopniowo. Najpierw “napoczywa” ją pazurami, zdzierając korę u podnóża drzewa, czeka aż drzewo spróchnieje i drąży w nim dziuplę, tuż przy ziemi. Gawry wyglądają często bardzo niepozornie. Gdy się przy nich stoi aż trudno uwierzyć, że zmieści się w niej nie tylko dorosły niedźwiedź, ale też dwójka czy trójka młodych!


Ponadto Elżanowski podkreślał, że bezpieczne gawrowanie wymaga naturalnego, zróżnicowanego lasu, gdyż w monokulturach brakuje odpowiednich kryjówek.


Marek Józefiak z Greenpeace przy gawrze niedźwiedzia w Bieszczadach. Fot. Max Zieliński, Greenpeace Polskamateriały prasowe


Dlaczego gawry muszą być chronione?


Gawra ma kluczowe znaczenie dla rozrodu. Młode rodzą się zimą lub wczesną wiosną, właśnie w gawrze. Są maleńkie i zależne od matki. Tym samym stres, wybudzenie lub opuszczenie schronienia mogą zagrozić całej rodzinie.

W Polsce niedźwiedzie żyją wyłącznie w Karpatach. Rozmnażają się głównie w Bieszczadach i Tatrach, czasem w Beskidzie Żywieckim. Jak wskazał Marek Józefiak, szczególnie ważna jest ochrona Puszczy Karpackiej w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. To największa krajowa ostoja gatunku. Badania genetyczne dr. Wojciecha Śmietany z lat 2022-2023 wskazały tam około stu niedźwiedzi.

Tatry obejmuje park narodowy, a ponad 70 proc. jego powierzchni podlega ochronie ścisłej. W Bieszczadach park chroni tylko ok. 15 proc. areału niedźwiedzi. Na pozostałych terenach gospodarują Lasy Państwowe.

Przez ostatnie 20 lat Lasy Państwowe masowo wycinały starodrzewy jodłowe w Bieszczadach, niszcząc ostoje niedźwiedzi. Do niedawna nie było też grup interwencyjnych, nie zabezpieczano też we właściwy sposób odpadów


Wg niego do wycinek dochodziło niekiedy zaledwie 30 metrów od gawr. Ochrona legowiska to stanowczo za mało, jeśli znika las zapewniający osłonę i spokój.

Dodatkowo Bieszczady są traktowane przez myśliwych jako najlepsze miejsce na polowania na jelenie. Myśliwi masowo wysypują karmę w pobliżu ambon, by ułatwić sobie polowanie. Ale z tego wysokokalorycznego „fast foodu” chętnie korzystają też niedźwiedzie – nadmienił Józefiak.


Grupa osób idąca przez wykarczowany fragment lasu otoczonego wysokimi drzewami iglastymi.

Pozostałości po starodrzewie jodłowym w Puszczy Karpackiej na Pogórzu Przemyskim. Fot. Max Zieliński, Greenpeace Polskamateriały prasowe


Jak obecnie chronione są gawry?


Najskuteczniejszym rozwiązaniem jest tworzenie parków narodowych i rezerwatów.

To daje ochronę całoroczną całego lasu, w którym żyją niedźwiedzie. Słabszą metodą jest ochrona czasowa, czyli tworzenie stref ochronnych gawr – od listopada do kwietnia trwa okres ochronny. Takich stref jest obecnie dziewięć. To bardzo niewiele, choć i tak jest postęp, bo do niedawna można je było policzyć na palcach jednej ręki


To wciąż niewiele wobec liczby gawr. I jak dodaje, „Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Rzeszowie powinna kontynuować tworzenie takich stref.”


Mapa południowo-wschodniej Polski z zaznaczonymi na zielono istniejącymi parkami narodowymi oraz na niebiesko i czerwono rezerwatami przyrody, odpowiednio istniejącymi i projektowanymi, z wyraźnym nagromadzeniem rezerwatów w północno-wschodniej części ...

Planowane rezerwaty w Puszczy Karpackiej w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim. Mapa: Piotr Klub, Fundacja Dziedzictwo Przyrodniczemateriały prasowe


Wycinka i ludzie zakłócają sen zimowy


Prace leśne blisko gawry mogą z łatwością wybudzić niedźwiedzia, zmusić go do opuszczenia schronienia lub zmiany miejsca. To dodatkowy wydatek energii. Elżanowski przypominał, że temperatura ciała spada nieznacznie, ale zwalniają tętno i metabolizm. Zwierzę łatwo reaguje na zagrożenie, a przy łagodnej zimie może zmienić gawrę.

Zagrożeniem są także ludzie, którzy szukają zimowych legowisk. Niska świadomość społeczna sprawia, że niektórzy traktują gawrę jak atrakcję i próbują podejść jak najbliżej, by sfotografować młode. W jednym z opisywanych przez nas przypadków mężczyzna zakradł się pod schronienie niedźwiedzicy. Gdy zwierzę ruszyło w jego kierunku, oddał dwa strzały, by je odstraszyć. O sprawie powiadomiono służby. Przykład pokazuje niebezpieczne skutki ludzkiej ciekawości.

Jak już wspominaliśmy zimą nie wszystkie niedźwiedzie są nieaktywne. W Tatrach widywano je przy szlakach, część mogła zostać spłoszona. Ocieplenie i mniejsza pokrywa śnieżna zmieniają rytm ich aktywności. Świeże tropy powinny skłonić do zawrócenia, nie wolno podążać ich śladem ani szukać gawry. Przy spotkaniu trzeba zachować spokój, nie uciekać i zostawić zwierzęciu drogę odwrotu.

Ministerstwo zapowiada działania, ale brakuje rezerwatów


Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaczęło nadrabiać zaległości.

Zaczęto wdrażać działania, które najlepsi polscy naukowcy badający duże drapieżniki zapisali w programie ochrony niedźwiedzia brunatnego w Polsce z 2011 roku. Ten program przez długie lata kurzył się na półce, choć powstał z publicznych pieniędzy! Musiał się zdarzyć tragiczny wypadek śmiertelny, żeby w tym roku w końcu zmieniono prawo i powołano grupy interwencyjne w Bieszczadach, które oduczają niedźwiedzie szukania pożywienia w pobliżu ludzi, również poza parkiem narodowym – powiedział Marek Józefiak.

Porządkowana jest też gospodarka odpadami. Józefiak podkreślał jednak, że nadal brakuje rezerwatów chroniących ostoje w Bieszczadach i na Pogórzu Przemyskim.

Powołanie rezerwatów od miesięcy utknęło w procedurach.

Lasy Państwowe jawnie sabotują powołanie wielu z nich. Na przełomie października i listopada ministra Paulina Hennig-Kloska ponoć zdyscyplinowała leśników i urzędników. Niestety efektów nie widać. Cały czas czekamy na decyzje Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Rzeszowie o powołaniu rezerwatów


Zwraca też uwagę, że wobec rządowej zapowiedzi ochrony 20 proc. najcenniejszych lasów zabezpieczonych jest według danych Greenpeace Polska, około 5 proc. lasów publicznych, w większości chronionych już wcześniej, od 2023 r.. Marek Józefiak stwierdził w rozmowie z nami, że to wszystko brzmi niczym ponury żart i że „trzeba to szaleństwo zatrzymać”.


brązowy niedźwiedź siedzący na zielonej trawie z głową uniesioną do góry i patrzący prosto przed siebie

Ludzie często podchodzą niebezpiecznie blisko gawr niedźwiedziBeata OlejarkaEast News


Co grozi za zniszczenie gawry?


Przypominamy, że niedźwiedź brunatny jest w Polsce objęty ochroną ścisłą, a zakazy dotyczą również ingerencji w jego miejsca rozrodu i odpoczynku. Art. 131 ustawy o ochronie przyrody przewiduje karę aresztu albo grzywny m.in. za naruszenie, bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom, zakazów odnoszących się do gatunków objętych ochroną. Przepis obejmuje także niszczenie siedlisk wbrew regulacjom ustawy. Jednak nie każda praca w lesie automatycznie jest wykroczeniem. Decydują okoliczności, zakazy i zezwolenia.

Gawry wymagają ochrony starych drzewostanów, stref, nadzoru i edukacji turystów. Niedźwiedź może obudzić się sam, ale na pewno nie powinien być do tego zmuszany przez człowieka. Bez ochrony lasu wokół gawry nie będzie ona bezpiecznym miejscem narodzin młodych. Potrzebne są jasne zasady oraz konsekwentne egzekwowanie zakazów ochronnych.


Co wiesz o polskich górach?

Czego mogą spodziewać się turyści, którzy tego lata wybierają się w Tatry?

Czytaj Dalej

Wiele pytań wokół wyjątkowych wysp. To jedna z ulubionych destynacji

Odkryli latającą żabę. Uwagę przykuła galaretowata masa obok niej

Myszołów włochaty przylatuje z Północy. To wiele mówi o Arktyce

Wąż jak żywa biżuteria. Po niemal 60 latach ochrony wracają na wolność

Słynna hipopotamica Fiona nie żyje. Połknęła czapkę z włóczki

Karmnik na balkon. Jaki wybrać, gdzie powiesić i czym dokarmiać ptaki zimą?

Mogą wcisnąć się w najcieńszą szczelinę. Jedna część ciała jest sztywna

Zmiana dla pacjentów w hospicjach. Wizyty zwierząt będą dozwolone

Aż 24 olbrzymy straciły życie. Mają największe mózgi w świecie zwierząt

Facebook X (Twitter) Instagram Pinterest
  • Home
  • Buy Now
© 2026 Banai. Wszelkie prawa zastrzeżone.

Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.