-
W listopadzie do Polski z północnych rejonów Rosji przylatują myszołowy włochate.
-
Myszołów włochaty charakteryzuje się większym rozmiarem, dłuższymi skrzydłami oraz jasnym ogonem z charakterystyczną ciemną przepaską na końcu.
-
Identyfikacja gatunku w terenie bywa utrudniona ze względu na dużą zmienność ubarwienia myszołowa zwyczajnego oraz zjawisko dymorfizmu płciowego.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Z tym jaśniejszym trzeba jednak uważać, bowiem myszołów zwyczajny jest ptakiem, który tworzy bardzo wiele odmian barwnych i niektóre z nich również są jasne. Może się zdarzyć nawet sytuacja, że jadąc drogą, zobaczymy czatujące na palikach dwa myszołowy zwyczajne należące do tego samego gatunku, a jednak wyglądające odmiennie – jeden ciemny, drugi jasny.
Gdyby jednak myszołowa zwyczajnego posadzić obok myszołowa włochatego, dostrzeżemy różnice. Przybysz z Północy jest wyraźnie większy, ma dłuższe skrzydła i najczęściej jaśniejsze upierzenie, a także jaśniejszy ogon z pasem na końcu. Myszołów zwyczajny nie będzie miał takiej ciemnej przepaski, więc w locie można je rozróżnić.
– Można się jednak pomylić – przyznaje prof. Tadeusz Mizera z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, specjalista od ptaków szponiastych. – Pamiętajmy bowiem o dymorfizmie płciowym, typowym dla wielu ptaków szponiastych. Gdy usiądzie koło siebie samica myszołowa włochatego i samiec myszołowa zwyczajnego, różnica będzie spora. Jednakże gdy zestawimy samca myszołowa włochatego i samicę myszołowa zwyczajnego, może być słabo dostrzegalna.
Myszołów włochaty ma pióra po same palce
Poza tym myszołów włochaty ma nogi opierzone aż po same palce, co u ptaków szponiastych jest jednak nie takie częste. Stąd nazwa – włochaty, chociaż bardziej pasowałaby „opierzony”. To oczywiście przystosowanie do zimna i śniegu, do polowania w zaspach, spod których myszołów włochaty wyciąga swój ulubiony pokarm – lemingi.
– Myszołowy włochate żyjące w Skandynawii i tundrze Północy są mocno uzależnione od lemingów, które bywają tam podstawowymi gryzoniami – przyznaje prof. Tadeusz Mizera. – A lemingi znane są z tego, że potrafią być raz liczne, raz mniej. To tzw. mysie lata, w których następuje wysyp gryzoni i to ma ogromne znaczenie dla drapieżników takich jak myszołowy włochate.
W czasie lat obfitości lemingi rozmnażają się wręcz geometrycznie, przez co dostarczają pokarmu zwierzętom mięsożernym. Myszołowy chwytają je wtedy w sporej liczbie, często spod śniegu. Kiedy jednak wysyp lemingów się kończy, szukają innych możliwości. Bywa, że w takich chudych latach w ogóle nie mają piskląt. Bywa też, że szukają pokarmu na południu.
Myszołów włochaty pojawia się w Polsce regularnie
– Myszołów włochaty jest w Polsce częstym gościem. Zimuje u nas regularnie – zaznacza jednak prof. Tadeusz Mizera. – Można go spotkać w zasadzie w całym kraju, ale liczba ptaków ściśle zależy od tego, czy w swej ojczyźnie mają co jeść. Czyli od mysich lat.
A zatem nie sam fakt przylotu myszołowów włochatych do Polski daje nam sporo informacji o Arktyce, ale to, jak wiele ptaków przyleci. – Łagodne zimy w ostatnich latach też mają znaczenie dla tego myszołowa, gdyż w wypadku łagodniejszych zim przeżywa więcej gryzoni. Kiedyś różnice temperatur między północną a środkową Europą były wyraźniejsze, teraz się to zaciera.
Niegdyś uważano, że myszołów włochaty liczniejszy jest zimą we wschodniej Polsce, podczas gdy myszołów zwyczajny dominuje w zachodniej. – To też może być jednak złudne i zależeć od tego, gdzie jest więcej obserwatorów ptaków – wyjaśnia poznański ornitolog. Na pewno jednak znanymi miejscami zimowania myszołowów włochatych są: dolina Biebrzy i Narwi, otwarte tereny rolnicze Podlasia i dolina Liwca na Mazowszu.
Myszołów włochaty najliczniej występuje w północnej Rosji – tam mieszka ponad połowa światowej populacji, zatem gdy zobaczymy takiego myszołowa w Polsce, jest wielce prawdopodobne, że to ptak rosyjski. Mniejsze populacje myszołowów włochatych spotyka się w Finlandii i Norwegii, jeszcze mniej jest ich w Szwecji, a sporo ptaków mieszka także w Kanadzie i na Alasce.