Szwedzki bank centralny wydał nietypową rekomendację dla obywateli. W oficjalnym komunikacie zachęca, aby w domach przechowywać gotówkę na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń i sytuacji kryzysowych. Zalecana kwota to około 1000 koron szwedzkich na osobę dorosłą, co odpowiada mniej więcej 93 euro, czyli około 400 zł.
Płatności bezgotówkowe
Decyzja może zaskakiwać, ponieważ Szwecja jest jednym z najbardziej zdigitalizowanych krajów świata. W tym państwie aż około 90 proc. wszystkich płatności odbywa się w formie bezgotówkowej. W wielu sklepach, kawiarniach czy punktach usługowych można spotkać informację „card only”, co oznacza, że zapłata banknotami lub monetami nie jest możliwa.
Według banku centralnego rekomendacja ma związek z rosnącą niepewnością na świecie. Instytucja wskazuje na doświadczenia z 2022 roku, gdy rozpoczęła się pełnoskalowa wojna Rosji przeciwko Ukrainie. W tamtym czasie wielu mieszkańców Szwecji ruszyło do bankomatów, obawiając się problemów z działaniem systemów finansowych. Wydarzenia te pokazały, że w sytuacjach kryzysowych fizyczny pieniądz może ponownie zyskać duże znaczenie.
Bank Szwecji podkreśla, że przechowywanie gotówki w domu ma umożliwić pokrycie podstawowych wydatków przez kilka dni w przypadku awarii systemów płatniczych, cyberataków lub innych zakłóceń. Jednocześnie instytucja zachęca do korzystania z banknotów i monet także w codziennych płatnościach, aby utrzymać sprawny obieg fizycznego pieniądza.
Kryzys geopolityczny
Co ciekawe, właśnie doświadczenia związane z kryzysem geopolitycznym sprawiły, że Szwecja wstrzymała prace nad wprowadzeniem własnej cyfrowej waluty. Bank centralny wcześniej intensywnie rozwijał projekt tzw. e-korony. Ostatecznie jednak uznano, że rola fizycznej gotówki jako elementu bezpieczeństwa systemu finansowego jest ważniejsza niż dalsza cyfryzacja.
Rekomendacja pojawia się w momencie, gdy w Szwecji infrastruktura gotówkowa jest coraz mniej rozwinięta. Liczba bankomatów systematycznie maleje, a w wielu miejscach znalezienie urządzenia do wypłaty pieniędzy staje się trudniejsze. Zjawisko to wynika z faktu, że coraz mniej osób korzysta z gotówki.
Również rząd Szwecji dostrzegł problem nadmiernego uzależnienia od płatności cyfrowych. Trwają prace nad regulacjami, które mają zobowiązać niektóre instytucje, na przykład apteki, do przyjmowania płatności gotówką. Celem jest zapewnienie obywatelom możliwości zapłaty za podstawowe usługi nawet wtedy, gdy systemy elektroniczne przestaną działać.
Bank centralny wskazuje również inne działania, które mogą zwiększyć bezpieczeństwo finansowe gospodarstw domowych. Jednym z nich jest posiadanie kart płatniczych wydanych przez różne banki, co może pomóc w przypadku awarii systemu jednego operatora. Kolejną rekomendacją jest korzystanie z różnych aplikacji i metod płatności mobilnych.
Zdaniem ekspertów takie podejście pozwala budować bardziej odporny system płatności. Szwecja, która przez lata była symbolem niemal całkowitego odejścia od gotówki, zaczyna dziś podkreślać znaczenie równowagi między wygodą cyfrowych płatności a bezpieczeństwem zapewnianym przez fizyczny pieniądz.