Polska wydaje bardzo dużo na świadczenia socjalne – aż 22,5 proc. PKB z budżetu państwa, wynika z danych GUS. To niemal tyle samo co Norwegia (23,9 proc. PKB), która w przeciwieństwie do Polski z pieniędzmi liczyć się nie musi – ma złoża ropy i gazu.
Norweski budżet państwa w 2025 roku miał solidną nadwyżkę – aż 10,4 proc. PKB, więc Norwegowie mają z czego finansować programy socjalne swoim rodakom. Polska jest w zupełnie innej sytuacji – zamiast nadwyżki ma potężny deficyt. W sierpniu liczył już ponad 150 mld zł i z każdym miesiącem tylko się pogłębia. Niestety, kto chce w Polsce wygrać wybory, musi Polakom dużo rozdawać.
Wydatki publiczne do przeglądu. Konsekwencje braku wiarygodności w świecie
Sytuacja finansowa Polski nie jest tajemnicą. Mimo sukcesów gospodarczych jesteśmy w oczach finansowego świata coraz mniej wiarygodnym krajem. Nie bez powodu Agencja Moody’s obniżyła długoterminowy rating Polski z A2 do A3. To oznacza, że w oczach inwestorów jesteśmy coraz mniej bezpiecznym dłużnikiem. Po takiej informacji trzeba się również liczyć z gorszą pozycją złotówki i z mniejszym popytem na polskie obligacje – to właśnie w ten sposób rząd próbuje pożyczyć pieniądze, których brakuje.
Sytuacja jest trudna, bo jak już zauważono „możliwości przeprowadzenia przez rząd konsolidacji fiskalnej są ograniczone” – tłumaczyli swoją decyzję eksperci Agencji Moody’s. Nie bez znaczenia jest w tym kontekście impas między rządem a prezydentem oraz zbliżające się wybory parlamentarne w listopadzie 2027 roku.
Coś jednak zrobić trzeba. – Uważam, że należałoby rzucić okiem na wszystkie programy socjalne – powiedział podczas wywiadu w „Graffiti” ekonomista i polityk Ryszard Petru z koła Centrum, który uważa, że ograniczenie wydatków publicznych jest koniecznością.
Według Ryszarda Petru obniżony rating agencji Moody’s to jest bardzo mocne ostrzeżenie ekonomiczne, którego nie można bagatelizować. – To jest żółta kartka ostrzegawcza – podkreślał Petru.
Zdaniem posła należy przyjrzeć się wszystkim programom socjalnym i sprawdzić, które „trafiają tam, gdzie powinny, czyli do osób potrzebujących”. – Uważam, że bogaci nie powinni dostawać 800 plus – stwierdził.
Według danych GUS, wydatki na ochronę socjalną wyniosły już 757,2 mld zł. Z tego 46,3 proc. poszło na emerytury oraz trzynastki i czternastki, prawie 14 proc. na świadczenia 800+, 27 proc. na wydatki związane z ochroną zdrowia, 4,4 proc, na osoby niepełnosprawne, a na walkę z bezrobociem i wykluczeniem społecznym – 2,1 proc.
Co więcej, aż 98,5 proc. wydatków socjalnych w Polsce jest przyznawanych niezależnie od kryterium dochodowego. Dla porównania średnia europejska to około 89 proc.
Z sondażu IBRiS dla Rzeczpospolitej wynika, że blisko 39,2 proc. Polaków uważa ograniczenie wydatków socjalnych za najlepszy sposób na redukcję deficytu budżetowego. Dla 19,7 proc. badanych rozwiązaniem sytuacji jest podwyższenie podatków, natomiast według 16,8 proc. – zmniejszenie wydatków na zbrojenia. Zaledwie 7 proc. ankietowanych uważa, że rząd powinien nadal pożyczać brakujące pieniądze.
Niemal 32 proc. ankietowanych w ogóle nie miało w tej sprawie zdania.