Czy podobna sytuacja dotyczy polskich biznesów? W kraju mamy obecnie ponad 670 000 firm zatrudniających powyżej 10 osób, z czego 300 000 właścicieli ma powyżej 50 lat, a około 45 000 właścicieli w tej kategorii jest w wieku emerytalnym. Prawie połowa przedsiębiorców jest więc na etapie jesieni życia.
Na domiar złego, badania pokazują że jedynie 8% dzieci polskich przedsiębiorców chce przejmować firmy po swoich rodzicach w ramach sukcesji. Powodów tego stanu rzeczy jest wiele – dzieci mają inne zawody, nie najlepsze relacje z rodzicami, żyją z dala od siedziby firmy.
Te dwa elementy tj. starzejący się właściciele przedsiębiorstw i niechęć dzieci do ich przejmowania jawią się jako istotny problem społeczny. Niektórzy nazywają go wręcz katastrofą demograficzną polskiego biznesu. Jeżeli bowiem obecni właściciele nie wyjdą ze swoich obecnych firm zanim dotkną ich problemy związane z wiekiem, a firmy nie będą przejęte w sposób zaplanowany, to budowany latami majątek będzie po prostu rozsprzedany przez syndyków lub często bezwiednie i niewłaściwie rozporządzony przez spadkobierców. Statystycznie przetrwa tylko 33% firm przejętych przez dzieci w pierwszym pokoleniu oraz 12% w drugim.
Receptą na pierwszy rzut oka wydaje się być sprzedaż firmy do odpowiedniego podmiotu i we właściwym czasie. Ale wiąże się to z kolejnym problemem związanym ze sprzedawalnością firm. Polskie przedsiębiorstwa, mimo że osiągnęły częstosukcesy, były budowane często bez ustrukturyzowanej wiedzy z zarzadzania, marketingu czy finansów i intuicyjnie i dziś nie są skodyfikowane.
– Aby firma nadawała się do kupienia, musi spełniać przesłanki tzw. Sellability (sprzedawalności). To oznacza, że ma ona spisane procesy, opiera się na powtarzalnych modelach, nie zależy od intuicji ani obecności właściciela – jest niezależnym od niego organizmem, którym mogą zarządzać inni – mówi Michał Mielnikow, strateg transakcyjny i właściciel firmy konsultingowej MJM Ventures.
– Tymczasem polskie firmy jako że były latami budowane bazując na przeczuciach i indywidualnych doświadczeniach właściciela To on ma kontakty do kluczowych klientów i dostawców, samodzielne tworzył pod siebie kulturę organizacyjną, nikt nie rozumie firmy jak on sam. Wraz z jego odejściem, pracownicy albo nie wiedzą co robić albo tracą motywację. To wszystko i wiele innych kwestii powoduje że nie da się takiej firmy sprzedać, bo nie da się jej prowadzić bez jej właściciela.
Wraz z nieubłaganym upływem czasu, nadchodzą turbulentny okres w wielu firmach, – coś trzeba będzie z nimi zrobić. Wszystkie zatrudniają iluś pracowników, płacą w Polsce podatki, pełnią istotną rolę dla lokalnych społeczności a z perspektywy makroekonomicznej, dla PKB Polski. Warto zwrócić na te kwestie uwagę i strategicznie podejść do tematu wyjścia z firmy aby nie doprowadzić do katastrofy demograficznej polskiego biznesu.