Już we wtorek, 20 stycznia, sejmowa Komisja Nadzwyczajna ds. ochrony zwierząt może zdecydować o przyszłości branży pirotechnicznej w Polsce. Skąd taka „ostateczność”? Na najbliższym posiedzeniu komisja zajmie się bowiem poselskim projektem ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz ustawy o materiałach wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego.
Jak wyjaśniają pomysłodawcy, celem nowelizacji jest „wprowadzenie do porządku prawnego zakazu stosowania fajerwerków i petard, tj. wyrobów pirotechnicznych widowiskowych zaliczanych do grupy materiałów wybuchowych przeznaczonych do użytku cywilnego – klasy F3”.
Proces legislacyjny trwa od dwóch lat
Przypomnijmy, że ten poselski projekt wpłynął do Sejmu w czerwcu 2024 r. W tym samym miesiącu, zgodnie z procedurą legislacyjną, został przekazany do opinii organizacjom samorządowym. Pod koniec 2024 r. skierowano go do I czytania w Komisji Nadzwyczajnej ds. ochrony zwierząt. Równo rok później, w październiku 2025 r., swoje stanowisko w sprawie nowelizacji przekazał rząd.
Stanowisko rządu
W przekazanym pod koniec zeszłego roku stanowisku rząd poparł ideę ochrony zwierząt w drodze „ustanowienia zakazu wykorzystywania wyrobów pirotechnicznych klasy F3 i pozytywnie opiniuje poselski projekt” – czytamy w dokumencie. Zdaniem rządu projekt wymaga jednak uzupełnienia.
Zatem nowelizacja tak, ale z pewnymi zastrzeżeniami. Wśród nich znalazło się m.in. „uwzględnienie skutków finansowych projektowanych przepisów dla całej branży pirotechnicznej oraz dla budżetu państwa, jednostek samorządowych i pozostałych jednostek sektora finansów publicznych”.
Śmierć branży pirotechnicznej?
Redakcja „Wprost” postanowiła sprawdzić, jakie skutki będzie miała ta nowela dla branży pirotechnicznej. Trudno nie zauważać, że projektowane zmiany szczególnie mocno uderzą w mikroprzedsiębiorstwa.
– W Polsce działa około 25 tys. firm związanych z pirotechniką, a kilkadziesiąt tysięcy osób utrzymuje się z tej działalności. Branża pirotechniczna każdego roku wypracowuje obroty na poziomie blisko 800 mln złotych, co przekłada się na znaczące wpływy podatkowe. Sama sprzedaż fajerwerków generuje około 94 mln złotych VAT, a dodatkowe podatki – takie jak CIT oraz PIT – wynikają z działalności firm i zatrudniania pracowników – tłumaczy w rozmowie z „Wprost” Marta Smolińska, prezes zarządu Stowarzyszenia Importerów i Dystrybutorów Pirotechniki.
Polacy chcą sztucznych ogni
W związku z pracami Komisji branża zleciła badania opinii publicznej Ogólnopolskiemu Panelowi Badawczemu Ariadna.
– Wynika z nich jednoznacznie, że zdecydowana większość Polaków nie wyobraża sobie całkowitego zakazu używania fajerwerków. Jedynie 33 proc. ankietowanych popiera całkowity zakaz pirotechniki, 17 proc. uważa, że dodatkowe ograniczenia są zbędne, natomiast aż 50 proc. respondentów jest za częściowymi ograniczeniami – w określonym czasie i miejscu – mówi prezes Stowarzyszenia Importerów i Dystrybutorów Pirotechniki.
To nie fajerwerki są prawdziwym problemem
Zdaniem sektora pirotechnicznego, problemem nie są same fajerwerki, lecz niewłaściwe ich użytkowanie.
– Z doniesień medialnych wynika, że do incydentów z pirotechniką dochodzi, gdy mamy do czynienia z produktami domowej roboty lub niewiadomego pochodzenia, a także gdy bezprawnie odpalają je osoby nieletnie. Ze zbieranych przez nas danych i opinii weterynarzy wynika też, że zwierzęta domowe odczuwają stres wówczas, gdy ich opiekunowie zaniedbują swoje obowiązki – zauważa Marta Smolińska.
Dodaje, że jej zdaniem podstawą jest edukacja.
– Fajerwerki mogą być używane odpowiedzialnie – z poszanowaniem zarówno bezpieczeństwa ludzi, jak i zwierząt. Nie da się zbudować skutecznego systemu wyłącznie poprzez zakazy i sankcje, bez równoczesnego wdrożenia szeroko zakrojonych działań informacyjnych i edukacyjnych, które obejmą wszystkie zainteresowane grupy społeczne – użytkowników fajerwerków, właścicieli zwierząt, osoby wrażliwe na hałas oraz lokalne społeczności. Branża prowadzi działania edukacyjne i zachęca instytucje państwa do aktywnego włączenia się – mówi Smolińska.
Branża proponuje kompromis
Zdaniem przedstawicieli branży pirotechnicznej potrzebny jest legislacyjny kompromis.
– W odpowiedzi na postulaty zgłaszane podczas prac Komisji branża pirotechniczna przedstawiła kompromisową propozycję legislacyjną, łączącą oczekiwania posłów, społeczeństwa i sektora. Zakłada ona czasowe ograniczenie używania fajerwerków w dniach 21–30 grudnia – okresie wskazywanym jako najbardziej uciążliwy. Jednocześnie pozostawia możliwość ich stosowania w Sylwestra i Nowy Rok, gdy są społecznie akceptowane, a opiekunom zwierząt daje więcej czasu na odpowiednie przygotowanie – wyjaśnia Marta Smolińska.
Jak zauważa, zaproponowane przez sektor rozwiązania mają na celu pogodzenie interesów wszystkich stron: ochrony zwierząt, oczekiwań społecznych oraz tradycji i przedsiębiorców.
– Propozycja wprowadzenia ograniczeń czasowych chroni porządek publiczny i bezpieczeństwo, a jednocześnie nie prowadzi do całkowitego zakazu używania fajerwerków, co stanowiłoby nadmierną ingerencję w wolność działalności gospodarczej i tradycje kulturowe – uważa prezes Stowarzyszenia Importerów i Dystrybutorów Pirotechniki.
Przedstawiciel branży podkreślają, że ograniczenia czasowe mogą być kompromisem między potrzebą ochrony zwierząt a tradycją używania fajerwerków.
– Proponowane ograniczenie czasowe jest dowodem na to, że sektor potrafi reagować na nastroje społeczne, postulaty decydentów i szuka rozwiązań, które nie stoją w kolizji z konstytucyjną swobodą działalności gospodarczej – podkreśla prezes Smolińska.