-
Ponad 4 tysiące osób wydobywających nielegalnie złoto zostało zmuszonych do opuszczenia Parku Narodowego Gashaka-Gumti w Nigerii, jednak likwidacja kopalni nie rozwiązuje problemów środowiskowych.
-
Rosnący popyt i ceny złota na świecie, a także ubóstwo i brak alternatywnych źródeł dochodu przyczyniają się do rozwoju nielegalnego wydobycia, które prowadzi do strat przyrodniczych i negatywnie wpływa na lokalne społeczności.
-
Zamknięcie kopalni pozbawiło wielu mieszkańców źródła utrzymania, a eksperci podkreślają konieczność wspierania alternatywnych form zarobku oraz efektywnego nadzoru nad cennymi przyrodniczo obszarami.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W lipcu 2026 r. nigeryjskie wojsko, przy wsparciu służb ochrony przyrody i organizacji Africa Nature Investors Foundation (ANI), doprowadziło do zamknięcia nielegalnej kopalni złota Kila na terenie Parku Narodowego Gashaka-Gumti. Według danych w tym miejscu pracowało ok. 4 tys. górników. Zanim na teren wkroczyli żołnierze, większość z nich zdążyła się wycofać. Następnie buldożery zasypały szyby i wyrobiska.
Stawką jest bowiem ochrona jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Nigerii. Niewiele jest innych miejsc na świecie, które zawierają tak spektakularne krajobrazy i tak różnorodną przyrodę.
Park zajmuje 6731 km kw. i został wydzielony z dwóch rezerwatów w 1991 r., jest największym parkiem narodowym w Nigerii. Znajduje się we wschodniej części kraju i stanowi siedlisko zagrożonego szympansa. Występuje tu również ponad tysiąc gatunków roślin oraz setki gatunków ptaków i motyli.
Wyścig o złoto i walka o dziewiczą przyrodę
Wydobycie złota rozprzestrzeniało się z terenów położonych poza granicami parku w głąb chronionego lasu. Górnicza stała się poważnym zagrożeniem dla całego tegoobszaru. Organizacje ekologiczne wskazują również na udział osób dysponujących znacznymi środkami finansowymi i powiązaniami politycznymi w finansowaniu nielegalnego wydobycia surowca. Tych powiązań nie udało się jednak niezależnie potwierdzić, zaznacza grupa i Africa Nature Investors Foundation (ANI).
Problem jest jeszcze większy: w październiku 2025 r. górnicy zabili dwóch strażników parku. Przedstawiciel nigeryjskiej służby parków narodowych potwierdził śmierć funkcjonariuszy, choć szczegóły zdarzenia nie zostały niezależnie zweryfikowane.
Nigeria nie jest przy tym odosobnionym przypadkiem. Nielegalne wydobycie złota stanowi problem także w Amazonii i innych regionach Ameryki Łacińskiej, a także w części krajów Afryki. W wielu miejscach proceder łączy się z nieformalnym handlem surowcem, korupcją, przemocą i działalnością grup przestępczych. Skala oraz charakter tych zjawisk różnią się między poszczególnymi regionami.
Przedstawiciele ANI podkreślają, że sama obecność strażników nie wystarczy, jeśli mieszkańcy nie będą mieli innych sposobów na utrzymanie rodzin. Organizacja deklaruje wsparcie rolnictwa, hodowli, mikrofinansowania i edukacji. Według nigeryjskiej służby parków narodowych współpraca z ANI pomogła wesprzeć około 1200 rolników i stworzyć ponad 5 tys. miejsc pracy bezpośrednich i pośrednich.
Według Programu Środowiskowego Organizacji Narodów Zjednoczonych (UNEP) w wydobyciu złota na małą skalę uczestniczy około 10-15 mln górników, a sektor odpowiada za około 12-15 proc. światowej produkcji złota. Nielegalne kopalnie stanowią równocześnie źródło utrzymania dla milionów ludzi. Szczególnie w regionach, w których brakuje stabilnego zatrudnienia, praca przy wydobyciu jest jedną z niewielu opcji zarobkowych.
Złoto ciągle pożądane
Złoto pozostaje jednym z najważniejszych aktywów na światowych rynkach. Popyt napędzają zarówno inwestorzy indywidualni, jak i banki centralne, które traktują kruszec jako sposób dywersyfikacji rezerw i zabezpieczenie na okres niepewności gospodarczej oraz geopolitycznej.
Według World Gold Council w 2025 r. całkowity popyt na złoto osiągnął rekordowe 5002 tony, a jego wartość wyniosła około 555 mld dolarów. Popyt inwestycyjny sięgnął 2175 ton. Do funduszy ETF opartych na złocie napłynęło w ciągu roku 801 ton kruszcu, natomiast zakupy sztabek i monet wyniosły 1374 tony. Banki centralne zwiększyły swoje zasoby netto o kolejne 863 tony, wynika z danych World Gold Council.
Nielegalne wydobycie często prowadzi do radykalnych szkód środowiskowych; wycinania lasów, niszczenia siedlisk, erozji gleby i zanieczyszczania rzek. W niektórych metodach stosuje się rtęć do oddzielania złota od innych materiałów, co jest niezwykle niebezpieczne dla całego środowiska. Skala szkód nigdy nie jest jednakowa.