-
Czerwona lista IUCN klasyfikuje gatunki według stopnia zagrożenia wyginięciem.
-
Ocena opiera się na pięciu kryteriach związanych z populacją, zasięgiem i ryzykiem wyginięcia.
-
Regularne aktualizacje listy pozwalają monitorować stan bioróżnorodności na świecie.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) przedstawiła system oceny, który zawiera szczegółowe kryteria służące do klasyfikowania stanu poszczególnych gatunków na podstawie prawdopodobieństwa ich wyginięcia.
Lista zagrożonych wyginięciem gatunków
Lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów ukazała się po raz pierwszy w 1963 r. Jej edycja z roku 2011 zawierała spis 59,5 tys. gatunków (ponad 45 tys. gatunków zwierząt, ponad 14 tys. gatunków roślin oraz 18 gatunków grzybów), z których ponad ok. 19 tys. jest zagrożonych wyginięciem. Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności człowieka.
System Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody wykorzystuje zestaw pięciu kryteriów stosowanych do oceny ryzyka wyginięcia danego gatunku. Ogólnie rzecz biorąc, kryteria te uwzględniają:
-
tempo spadku danej populacji,
-
zasięg geograficzny gatunku,
-
to, czy zy gatunek zmniejszył liczebność populacji,
-
czy gatunek żyje na ograniczonym obszarze,
-
to, czy wyniki analizy ilościowej wskazują na wysokie prawdopodobieństwo wyginięcia gatunku na wolności.
-
Spore zagrożenie dla ptaków. Muszą teraz bardzo na siebie uważać
-
Najpierw wybili je myśliwi. Nagle pojawiły się jeżowce zombie i rekiny
Kiedy gatunek jest zagrożony?
Po dokładnej ocenie danego gatunku, jego status jest umieszczany w jednej z kilku kategorii. Ponadto trzy z kategorii mieszczą się w szerszym pojęciu dotyczącym realnego zagrożenia. Czerwona Lista Gatunków Zagrożonych IUCN wyróżnia kilka kategorii wobec skali zagrożenia gatunku:
– wymarły (EX) – określenie stosowane do gatunków, w których obrębie wyginął ostatni osobnik lub nie zarejestrowano nawet jednego osobnika,
– wymarły na wolności (EW) – kategoria obejmująca gatunki, których przedstawiciele przetrwali jedynie w niewoli lub daleko poza swoim historycznym zasięgiem geograficznym,
– krytycznie zagrożone (CR) – kategoria obejmująca gatunki, dla których ryzyko wyginięcia jest wyjątkowo wysokie; spadek populacji o 80-90 proc. w ciągu ostatnich 10 lat,
– zagrożony wyginięciem (EN) – określenie stosowane do gatunków, dla których istnieje bardzo wysokie ryzyko wyginięcia w wyniku gwałtownego spadku populacji o 50 do 70 proc. w ciągu ostatnich 10 lat,
– narażony na wyginięcie (VU) – chodzi o gatunki, których populacja spadła od 30 do 50 proc. w ciągu ostatnich 10 lat,
– bliski zagrożenia (NT) – oznaczenie stosowane do gatunków, które są bliskie, by osiągnąć status gatunków zagrożonych.
– kategoria najmniejszej troski (LC) obejmuje gatunki, które są powszechne i liczne według IUCN.
Są też oceny odnoszące się do gatunków co do których nie ma zbyt wielu informacji:
– nieocenione (NE) – kategoria obejmująca niemal 1,9 miliona gatunków opisanych przez naukę.
Aktualizacja listy zagrożonych gatunków
Każdego roku naukowce na całym świecie oceniają status danego gatunku. Czerwona Lista IUCN jest aktualizowana o nowe dane, żeby monitorować stan zagrożonych gatunków roślin, zwierząt i innych organizmów na świecie.
Czerwona Lista IUCN uwypukla postępujący spadek bioróżnorodności na Ziemi i wpływ człowieka na środowisko i życie na planecie.
Lista IUCN stanowi powszechny standard dla ochrony gatunków. Do 2024 roku 157 tys. gatunków zostało ocenionych przy użyciu kategorii i kryteriów Czerwonej Listy IUCN . Spośród nich ponad 44 tys. gatunków roślin, zwierząt i innych zalicza się do kategorii zagrożonych (CR, EN i VU). Lista jest dostępna publicznie.