Marta Roels, „Wprost”: W 2026 r. Polska była szóstą największą gospodarką Unii Europejskiej, wyprzedzając m.in. Belgię i Szwecję, i została zaproszona do udziału w pracach i szczytach grupy G20. Co tak mocno ciągnie polską gospodarkę?
Polska jest europejskim liderem wzrostu gospodarczego nieprzerwanie od 1990 r. Żadna inna gospodarka na naszym kontynencie nie urosła w tym czasie tak bardzo jak nasza. Wynika to z wielu czynników. Jedną z nielicznych pozytywnych rzeczy, które pozostawił po sobie PRL, było stosunkowo inkluzywne i mobilne społeczeństwo, które, co do zasady, dawało niemal wszystkim Polakom szansę na sukces. Transformację rozpoczęliśmy również z relatywnie wysoką jakością kapitału ludzkiego, którą od tamtej pory znacząco poprawiliśmy. Dzisiaj młodzi Polacy są bardzo dobrze wykształceni – blisko połowa z nich ukończyła studia wyższe, podczas gdy w Niemczech odsetek ten wynosi poniżej 40 proc.
Po drugie, mimo szybko rosnących realnych wynagrodzeń, szczególnie w przeliczeniu na euro czy dolary, nadal jesteśmy tańsi od Niemiec i innych państw Europy Zachodniej. Zarabiamy mniej, choć nasze kompetencje są często porównywalne, a jednocześnie Polacy nadal są głodni sukcesu i chcą ciężko pracować, co nie jest już standardem na Zachodzie.
Po trzecie, korzystamy z położenia blisko jednej z najbogatszych części świata, mimo że zarazem stoi ona teraz przed ogromnym wyzwaniem utrzymania swojej konkurencyjności. Polska jest pod tym względem bardzo atrakcyjną lokalizacją: można tu bezpiecznie przenieść kapitał i rozpocząć produkcję, korzystając z dobrze wykształconej i pracowitej siły roboczej, a tym samym szybko zwiększyć konkurencyjność przedsiębiorstwa.
Pomagała nam także pragmatyczna polityka gospodarcza. Popełnialiśmy błędy, jednak przez cały okres transformacji uniknęliśmy katastrofalnych decyzji gospodarczych. W czasie kolejnych kryzysów, w tym pandemii COVID-19, wykorzystywaliśmy zarówno politykę budżetową, jak i pieniężną do wspierania gospodarki.
Ogromne znaczenie ma również rozwój infrastruktury. Lepsze drogi i połączenia transportowe nie tylko poprawiają komfort życia, lecz także obniżają koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Do tego Polska jest jedną z najbardziej zdywersyfikowanych gospodarek w Europie. Eksportujemy bardzo różne produkty – od żywności po luksusowe jachty czy technologie satelitarne – dlatego nie jesteśmy uzależnieni od jednej branży w takim stopniu jak niektóre inne państwa (Słowacja, Węgry, Czechy od branży automotive – red.). Jeżeli jeden sektor wpada w stagnację, wzrost innych rekompensuje te spadki w skali całej gospodarki.
Źródeł naszej konkurencyjności jest więc wiele. Co najważniejsze, mimo ponad trzech dekad szybkiego wzrostu nie widać na razie, żeby nasza gospodarka łapała zadyszkę. Przeciwnie, według oficjalnych prognoz Polska ma być najszybciej rozwijającą się dużą gospodarką w Unii Europejskiej w tym i przyszłym roku. Taki sukces ma niewiele globalnych precedensów.
Przez lata polski model opierał się na doganianiu Zachodu, taniej sile roboczej i absorpcji zagranicznych technologii. Jednak zbliżamy się do technologicznej ściany. Jakie konkretnie branże lub sektory muszą teraz przejąć rolę „konia pociągowego”, abyśmy nie skończyli jak dobrze zapowiadający się uczeń?