Choć przestępstwa z użyciem broni palnej w Tajlandii nie należą do rzadkości, to sierpniowa strzelanina w szkole była szokiem dla Tajów. Nagrania z kamer przemysłowych obiegły światowe serwisy informacyjne. Jak zawsze w tego typu sytuacjach rozpoczęło się szukanie winnych i sposobów na to, jak nie dopuścić do podobnych tragedii w przyszłości.
Trzy miesiące po strzelaninie w szkole Debsirin Nonthaburi pod Bangkokiem Tajlandia buduje nowy system kontroli broni i bezpieczeństwa szkół. Tragiczne wydarzenia były też sprawdzianem dla mediów – jak informować o nich odpowiedzialnie, aby nie prowokować naśladowców.
Poranek, który wstrząsnął Tajlandią
Szkoła średnia Debsirin Nonthaburi uchodziła za prestiżową. Należy do ogólnokrajowej sieci szkół, której macierzysta placówka w Bangkoku została założona pod koniec XIX wieku przez króla Chulalongkorna. Jak można wyczytać na jej stronach – oprócz nauki kładzie się w niej nacisk na dyscyplinę, wychowanie patriotyczne oraz sport.
7 sierpnia 14-letni uczeń trzeciej klasy gimnazjalnej po wejściu do budynku szkoły otworzył ogień do nauczycieli i uczniów. Zginęło pięcioro pracowników szkoły, a 12-letnia uczennica zmarła w szpitalu następnego dnia. Ponad 20 osób zostało rannych. Po około 20 minutach strzelaniny nastolatek odebrał sobie życie. Śmiertelny bilans tej tragedii powiększył się jednak o kolejne dwie osoby, kiedy w domu nastolatka odkryto ciała wychowujących go dziadków.
Brak możliwości przesłuchania sprawcy mordu sprawił, że śledztwo oparło się na analizie jego sytuacji życiowej, zainteresowań i wpływu mediów społecznościowych. Nastolatek użył pistoletu legalnie zarejestrowanego na dziadka. W Tajlandii, gdzie na 100 mieszkańców przypada 15 sztuk broni palnej, strzelanina stała się też początkiem ostrej batalii o zaostrzenia prawa do posiadania broni.
Splot przyczyn, brak jasnej odpowiedzi
Policyjne śledztwo nie wskazało konkretnej przyczyny, dla której nastolatek dopuścił się mordu w szkole. Tajlandzkie media pisały o splocie okoliczności. 14-letni zabójca wychowywał się bez rodziców. Atak miał wynikać z połączenia problemów rodzinnych, trudności w szkole, konfliktów z rówieśnikami i kontaktu z brutalnymi treściami w internecie.
Na jego komputerze znaleziono gry z bronią i historię wyszukiwania tragicznych zdarzeń. Według Bangkok Post oglądał też nagrania ze strzelanin w amerykańskich szkołach.
Rok wcześniej nauczyciele skonfiskowali przyszłemu sprawcy strzelaniny w szkole legalnie kupioną w internecie wiatrówkę.
Tajlandia i program „broni socjalnej”
Od trzech miesięcy w Tajlandii nie można legalnie kupić broni. Władze zawiesiły wydawanie nowych pozwoleń do czasu wprowadzenia rygorystycznego systemu ewidencji i kontroli.
Szacuje się, że w Tajlandii jest około 10 mln sztuk broni, z czego ponad 4 mln – to broń niezarejestrowana.
Pod lupę wzięto program „broni socjalnej”. To inicjatywa rządu Tajlandii, która umożliwia wybranym grupom pracowników państwowych zakup prywatnej broni palnej ze specjalnymi, bardzo dużymi zniżkami (często z pominięciem standardowych marż rynkowych i podatków). Broń zamachowca ze szkoły średniej pod Bangkokiem pochodziła właśnie z takiego zakupu.
W Tajlandii zaostrzono też kontrolę strzelnic i amunicji. Przeciwko takim działaniom zaprotestowały organizacje strzeleckie. Gniew opinii publicznej był jednak większy od wpływu miłośników militariów na polityków.
Nauczyciele sprawdzają kieszenie i piórniki
Rząd uznał bezpieczeństwo szkół za priorytet i nakazał kontrole uczniów. W Bangkoku nauczyciele sprawdzają plecaki, kieszenie uczniów, a nawet piórniki. Ministerstwo edukacji nakazało wprowadzenie rejestrów osób wchodzących na teren szkoły.
W szkole Nonthaburi bezpieczeństwa od 1 września pilnują także policjanci. To duża szkoła z ponad 3000 uczniów i 150 nauczycielami. Po sierpniowej tragedii każdy z uczniów odbył rozmowę z psychologiem. 60 osób zakwalifikowano do „grupy podwyższonego ryzyka”. Uczniowie z tej grupy objęci mają być stałą opieką psychologiczną przez co najmniej rok.
Jak opisywać tragedię, żeby nie doszło do kolejnych
Ministerstwo edukacji już w pierwszych godzinach od strzelaniny apelowało do mediów o powściągliwość. Nie tylko o uszanowanie spokoju innych uczniów i rodzin ofiar, ale przede wszystkim – o nieskupianie się na sprawcy.
Media ograniczyły informowanie o szczegółach jego życia. Nie publikowano jego danych. Nie wszyscy zastosowali się jednak do apelu władz, który miał charakter prośby o współpracę, a nie zakazu. Wszystko to miało zapobiec sensacyjnemu zainteresowaniu i ograniczyć tzw. efekt naśladownictwa.
Sierpniowa strzelanina w Tajlandii – najtragiczniejsza w skutkach od czterech lat, ale nie jedyna w tym kraju – zmusiła władze do podjęcia działań ograniczających dostęp do broni palnej. Społeczeństwo dostrzegło także zagrożenia wynikające z rozpowszechniania niezweryfikowanych informacji w internecie.
Tomasz Sajewicz