Niektórzy wyczekują ich z wytęsknieniem, inni przeklinają. Bez względu na stosunek, jaki do nich mamy, są częścią naszej codzienności. Niedziele handlowe, bo o nich mowa, niejednokrotnie stawały się obiektem burzliwej debaty społecznej, a jeszcze częściej elementem programów wyborczych. Zapowiedzią zmian nie ma końca, tymczasem ustawowe ograniczenia w handlu tworzą kalendarz niedziel handlowych już od ośmiu lat.
Geneza ustawowych ograniczeń
Skąd się wzięły handlowe i niehandlowe niedziel? Powołała je do życia ustawa z dnia 10 stycznia 2018 r. o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni. Podpis pod nią złożył prezydent Andrzej Duda. Akt ten określa „zasady dotyczące ograniczenia handlu oraz wykonywania czynności związanych z handlem w placówkach handlowych w niedziele i święta oraz w sobotę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy”. Wynika z niego, że w niedziele i święta w placówkach handlowych zakazane są:
-
handel oraz wykonywanie czynności związanych z handlem, -
powierzanie pracownikowi lub zatrudnionemu wykonywania pracy w handlu oraz czynności związanych z handlem.
Przekładając literę prawa na język nieco bardziej zrozumiały – od 2018 roku handel w niedziele i święta jest mocno ograniczony, choć ustawodawca przewidział aż 32 wyjątki, stwarzające szerokie pole do omijania przepisów.
Szczególnie popularny jest wyjątek, który z zakazu zwalnia placówki handlowe „w zakładach prowadzących działalność w zakresie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku” – zamieniający markety w quasi-czytelnie.
Kiedy będzie pierwsza niedziela bez ograniczeń?
Obowiązujące przepisy wskazują, że niedzielne ograniczenia w handlu nie obowiązują w:
-
kolejnych trzech niedzielach poprzedzających Wigilię Bożego Narodzenia, -
niedzielę bezpośrednio poprzedzającą pierwszy dzień Wielkiej Nocy, -
ostatnią niedzielę przypadającą w styczniu, kwietniu, czerwcu i sierpniu.
Pierwsza niedziela handlowa w 2026 roku przypadnie zatem na ostatnią niedzielę stycznia. To pierwszy termin, w którym handel w niedzielę jest dozwolony zgodnie z kalendarzem przewidzianym na ten rok.
Kalendarz niedziel handlowych 2026
W 2026 roku handel w niedzielę będzie możliwy osiem razy. Pełny harmonogram niedziel handlowych wygląda następująco:
-
25 stycznia, -
29 marca, -
26 kwietnia, -
28 czerwca, -
30 sierpnia, -
6 grudnia, -
13 grudnia, -
20 grudnia.
To właśnie w te dni w 2026 roku handel może odbywać się bez ustawowych ograniczeń.
Co dalej z ograniczeniami w handlu?
Pomimo wcześniejszych zapowiedzi zmian, w 2024 i 2025 roku parlament nie wprowadził nowelizacji ustawy regulującej zakaz handlu w niedziele. W efekcie obowiązuje dotychczasowy system – handel jest możliwy wyłącznie w wyznaczone osiem niedziel w roku.
Najważniejszą zmianą w ostatnich latach było ustanowienie dnia wolnego w Wigilię oraz dodanie trzeciej niedzieli grudnia do kalendarza handlowego.