Po śmierci członka rodziny, który miał prawo do emerytury lub renty, bliscy mogą ubiegać się o tzw. niezrealizowane świadczenie. Chodzi o pieniądze, które zmarły powinien otrzymać, ale nie zdążyły trafić na jego konto. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przekazuje ich jednak automatycznie – konieczne jest złożenie wniosku, a czas na to jest ograniczony. Po upływie 12 miesięcy środki przepadają.
Wypłata świadczeń
Zgodnie z ustawą o emeryturach i rentach z FUS wypłata świadczeń odbywa się w jednym z ustawowo ustalonych terminów: 1., 6., 10., 15., 20. lub 25. dnia miesiąca. Jeśli świadczeniobiorca umrze przed datą wypłaty, kwota należna za ten okres może zostać przekazana uprawnionym osobom jako świadczenie niezrealizowane. Dotyczy to również sytuacji, w których ZUS nie zakończył jeszcze postępowania, np. gdy zmarły złożył wniosek o emeryturę lub o ponowne przeliczenie świadczenia.
Niezrealizowane świadczenie obejmuje więc zarówno przyznaną, lecz niewypłaconą emeryturę czy rentę, jak i środki wynikające z wniosku złożonego przed śmiercią. Przykładowo, jeśli ktoś spełnił warunki do uzyskania emerytury i złożył wniosek, ale zmarł przed wydaniem decyzji, jego rodzina może ubiegać się o wypłatę kwot należnych do dnia zgonu.
Uprawnionych do otrzymania świadczenia ZUS wskazuje w określonej kolejności. W pierwszej grupie znajdują się małżonek oraz dzieci, o ile mieszkali ze zmarłym. Jeżeli nie ma takich osób, o wypłatę mogą wystąpić małżonek i dzieci nieprowadzący wspólnego gospodarstwa domowego. W dalszej kolejności świadczenie mogą otrzymać inni członkowie rodziny mający prawo do renty rodzinnej lub osoby pozostające na utrzymaniu zmarłego. Gdy o wypłatę występuje kilka osób, ZUS dzieli należność na równe części.
Jak złożyć wniosek?
Aby uzyskać świadczenie, trzeba złożyć komplet dokumentów, w tym formularz ENS, odpis aktu zgonu, a także dokumenty potwierdzające stopień pokrewieństwa – np. odpis aktu małżeństwa lub urodzenia. Jeżeli ZUS wymaga tego w danym przypadku, konieczne może być także oświadczenie o prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego lub pozostawaniu na utrzymaniu zmarłego.
Wniosek należy złożyć w ciągu 12 miesięcy od śmierci osoby uprawnionej. Dokumenty można dostarczyć do dowolnej placówki ZUS, wysłać pocztą lub przesłać elektronicznie za pomocą Platformy Usług Elektronicznych (PUE) ZUS. Po przekroczeniu rocznego terminu nie ma możliwości odzyskania należnych środków, dlatego ZUS podkreśla, że warto złożyć wniosek jak najszybciej.