Ekonomiczna degradacja i drastyczne pogorszenie sytuacji materialnej – takie szokujące okoliczności są udziałem większości osób w wieku emerytalnym po śmierci małżonka. Biorąc je pod uwagę, od 2025 roku ZUS wypłaca opuszczonym przez małżonków seniorom nowe świadczenie – rentę wdowią.
Dodatkowa kwota co miesiąc jest warta wypełnienia wniosku do ZUS, ale świadczenie nie jest przyznawane automatycznie. Co więcej, ubezpieczyciel ma szereg powodów by go odmówić, lub po przyznaniu zabrać. Dlaczego tak się dzieje?
Warunki przyznania renty wdowiej. Pierwsze ograniczenia do korzystania ze świadczenia
Średnio o 355 zł miesiecznie więcej do emerytury lub renty mogą się starać osoby, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, tzn. mają ukończone, co najmniej 60 lat (kobiet) lub 65 lat (mężczyźni), były w związku małżeńskim do dnia śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna, mają prawo do renty rodzinnej i ukończyły 55 lat (kobieta) lub 60 lat (mężczyzna), oraz nie zawarły nowego związku małżeńskiego po śmierci małżonka, po którym przysługuje renta rodzinna.
Już te najprostsze warunki ograniczają pulę osób, które mogą się starać o rentę rodzinną, a są i kolejne.
Dodatki do emerytury obniżają szansę na rentę wdowią. ZUS je wlicza
Suma świadczeń wypłacanych wraz z rentą rodzinną oraz łącznie z wypłacanymi dodatkami, nie może być wyższa niż trzykrotność najniższej emerytury. W 2026 roku mowa o kwocie 5935,47 zł brutto. Wynika to z aktualnej wysokości najniższej emerytury, która od marcowej waloryzacji wzrosła do poziomu 1978,49 zł brutto.
Dodatki, które są wliczane do renty wdowiej to dodatek pielęgnacyjny (366,68 zł w 2026 roku), kombatancki (również 366,68 zł w 2026 roku), za tajne nauczanie (366,68 zł w 2026 roku) a także świadczenie pieniężne dla byłych żołnierzy, którzy w latach 1949–1959 byli zmuszani do pracy w kopalniach węgla, kamieniołomach, zakładach rud uranu czy batalionach budowlanych w ramach zastępczej służby wojskowej.
W 2025 roku ZUS odrzucił około 200 tysięcy wniosków o rentę wdowią. Od stycznia do kwietnia 2026 roku odmowę dostało 10,2 tysiace owdowiałych seniorów.
Najczęstsze powody odrzucenia wniosków przez ZUS lub zabrania świadczenia to:
-
brak prawa do renty rodzinnej, -
zbyt wysokie dotychczasowe świadczenie, -
brak spełnienia warunków dotyczących wieku, -
uzyskanie prawa do renty rodzinnej wcześniej niż pięć lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, -
rozwód, -
pobieranie już wcześniej innych wykluczających się świadczeń, -
ślub z nowym partnerem.
Renta wdowia to połączenie dwóch świadczeń. Osoby, które straciły swojego małżonka mogą pobierać jedno świadczenie z ZUS w całości, a drugie w wysokości 15 proc. Aktualnie Polacy najczęściej wybierają wariant, w którym pobierają 100 proc. własnego świadczenia emerytalnego oraz dodatkowo 15 proc. renty rodzinnej po zmarłym małżonku.
Od 2027 roku renta wdowia będzie wyższa – na konto wpadnie już nie 15 proc. a 25 proc, przypadku drugiego świadczenia.