-
Reintrodukcja rysi w Europie doprowadziła do powstania izolowanych populacji o niskiej różnorodności genetycznej, co sprzyja ujawnianiu się szkodliwych wad recesywnych.
-
Naukowcy zidentyfikowali u szwajcarskich rysi śmiertelną chorobę genetyczną polegającą na patologicznym odkładaniu się wapnia w narządach wewnętrznych.
-
Badania wykazały, że za rozwój tej patologii odpowiada zaledwie siedem osobników założycielskich, których geny przekazały wadliwą cechę dziedziczną nowym pokoleniom.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Liczba rysi w wielu miejscach Europy spadła w XX w. do tak niskiego poziomu, że zmniejszyła się zarazem pula genetyczna tych kotów. Dodatkowo reintrodukcja kotów jest możliwa tylko na pewnych ograniczonych i często izolowanych terenach. Tak powstają populacje, które nie mają ze sobą kontaktu i pozbawione są szans na wymianę genów.
Ryś to bowiem kot specyficzny, który do życia wymaga odpowiedniego środowiska i terytorium. To muszą być odpowiednie, najlepiej stare lasy, gdzie znajdą się właściwie tereny do polowania, jakie rysie preferują – z zasadzki. Koty wymagają zatem pofałdowanego terenu, pagórków, dużych drzew leżących na ziemi, kamieni i podobnych przeszkód terenowych. Nie wszędzie zatem się zadomowią.
Reintrodukcja niesie za sobą ryzyko chorób genetycznych
„Nature Ecology & Evolution” donosi o ważnych problemach z tym związanych, otwiera się w nowym oknie. Jak czytamy, reintrodukcje często prowadzą do powstania małych i odizolowanych populacji, które stają w obliczu wyzwań genetycznych związanych ze zmniejszonym przepływem genów i chowem wsobnym.
To dobrze rozpoznane ryzyko w takich programach i może ujawnić recesywne, szkodliwe wady genetyczne, zaburzyć kondycję i zagrozić przetrwaniu populacji.
Naukowcy skupili się na reintrodukowanej populacji rysi w Szwajcarii. Z grona państw Europy Zachodniej, które straciły rysie (nielicząc Hiszpanii i Portugalii, które mają swego pardela, czyli odrębnego rysia iberyjskiego), właśnie Szwajcaria była jednym z pierwszych państw, które zdecydowały się na ponowne wprowadzenie tego kota.
Program był przygotowywany i trwał dziesięciolecia, obejmował sprowadzanie rysi z różnych populacji europejskich, monitoring, a później także przesiedlanie osobników do innych krajów. Właśnie po to, by pula genetyczna była różnorodna.
W 1962 r. Szwajcaria objęła rysia ochroną prawną. Dziewięć lat później, w 1971 r., rozpoczęła się właściwa reintrodukcja. Pierwsze rysie sprowadzono z Karpat, przede wszystkim ze Słowacji. Z czasem rysie znalazły się w kilku miejscach kraju, także w Jurze.
Rysie chorują na mineralizację narządów wewnętrznych
Uniwersytet w Bernie poinformował jednak o zidentyfikowaniu przyczyny śmiertelnej choroby dziedzicznej u szwajcarskich rysi. Choroba polega na patologicznym odkładaniu się wapnia w narządach wewnętrznych (mineralizacji tkanek). Zmiany są tak poważne, że uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie narządów i prowadzą do śmierci młodych zwierząt.
Badania nad szwajcarskimi rysiami wykazały, że to chów wsobny jest powodem poważnego schorzenia kotów. „Nasze odkrycia wskazują bezpośredni związek między historią reintrodukcji a śmiertelną chorobą genetyczną u zwierząt, co pokazuje, w jaki sposób procesy genetyczne populacji oddziałują na siebie, kształtując los recesywnego, szkodliwego genu” – czytamy.
Okazuje się, że zaledwie siedem introdukowanych rysi przyniosło genetyczną wadę, która dała początek rozwojowi tej patologii. Bierze się ona od założycieli populacji i jest teraz trudna do wyeliminowania. Pokazuje to, jak trudna jest reintrodukcja niedużych populacji zwierząt na odizolowanych obszarach. Jakie niesie za sobą ryzyko.
