Ministerstwo Rozwoju i Technologii odniosło się do stanowiska Kongresu Gmin Wiejskich Rzeczpospolitej Polskiej w sprawie niewystarczającego finansowania usuwania azbestu. W odpowiedzi, której treść przytacza Infor.pl wynika, że w 2026 roku w ramach realizacji zadań legislacyjnych wynikających z Programu prowadzone są prace legislacyjne nad projektem ustawy o wyrobach zawierających azbest.
Rząd zmieni przepisy ws. azbestu?
Projekt przewiduje m.in. uproszczenie sprawozdawczości względem wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz marszałka województwa (użytkujący wyroby będą składali deklarację jednorazowo i aktualizowali ją wyłącznie w przypadku zaistnienia zmian) oraz wprowadzenie możliwości tzw. zabezpieczania trwałego wyrobów. Trwałe zabezpieczenie oznacza pozostawienie pod powierzchnią gruntu lub zabudowanie określonych w ustawie rodzajów wyrobów (odcinków podziemnych instalacji, płyt warstwowych lub żeberkowych znajdujących się w ścianie osłonowej budynku lub w pokryciach warstwowych połączonych trwale ze ścianą osłonową budynku lub w konstrukcji stropodachu) bez konieczności ich demontowania. W toku prac nad projektem ustawy wycofano się z nakładania kar na mieszkańców za brak złożenia deklaracji.
Przypomnijmy, że polskie prawo nakłada na właścicieli domów i innych nieruchomości obowiązek corocznego zgłaszania informacji o wyrobach zawierających azbest. Taki obowiązek dotyczy osób fizycznych niebędących przedsiębiorcami, a także innych podmiotów posiadających takie wyroby na swojej posesji. Dokumenty należy złożyć do 31 stycznia każdego roku w urzędzie miasta lub gminy. Właściciele, którzy nie złożą deklaracji, narażają się na sankcje. Jeśli kontrola wykryje niezgłoszone wyroby zawierające azbest, właściciele budynków mogą spodziewać się ukarania grzywną wynoszącą od 10 zł do 20 tys. zł.
Odnosząc się do odpowiedzi resortu rozwoju samorządy wskazują, że w żaden sposób nie rozwiązują one kluczowych problemów wskazywanych przez gminy w związku z usuwaniem azbestu.
Samorządy sceptyczne
Rządowy Program Oczyszczania Kraju z Azbestu zakłada, że do końca 2032 roku wszystkie wyroby azbestowe znikną z polskich gospodarstw. Samorządy zwracają uwagę, że termin ten został narzucony odgórnie i nie wynikał z realnych możliwości operacyjnych ani finansowych samorządów, a państwo nie zapewnia ani wystarczających środków, ani mechanizmów umożliwiających usuwanie niebezpiecznych wyrobów.
Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej uważa, że brak kompleksowego podejścia i stabilnego finansowania skutkuje tym, że cele programu oczyszczania Polski z azbestu do 2032 roku są w praktyce nierealne, a mieszkańcy pozostają bez wsparcia w realizacji proekologicznych działań.
Azbest uważany jest za jedno z najgroźniejszych zanieczyszczeń w świecie. Jego włókna, choć niewidoczne, mogą po latach prowadzić do poważnych chorób, w tym nowotworów. Przez ponad 100 lat był wykorzystywany do produkcji bardzo wielu materiałów azbestowo-cementowych. Szacuje się, że w Polsce znajduje się ok. 15 tys. ton wyrobów zawierających ten minerał.