W skrócie
-
5 lutego 2026 roku wygasa traktat New START, ostatni układ kontroli zbrojeń nuklearnych między USA a Rosją.
-
Rosja ogłosiła gotowość do podjęcia „działań wojskowo-technicznych” w odpowiedzi na potencjalne zagrożenia po wygaśnięciu umowy.
-
Waszyngton dąży do nowego układu obejmującego także Chiny, a rozmowy dotyczące przedłużenia obowiązujących limitów są niepewne.
W czwartek wygasa traktat New START, czyli ostatni filar kontroli zbrojeń nuklearnych między USA a Rosją. Porozumienie, podpisane w 2010 roku przez Baracka Obamę i Dmitrija Miedwiediewa, narzucało limity 1550 rozmieszczonych głowic oraz 700 środków ich przenoszenia dla każdej ze stron.
„5 lutego 2026 r. wygasa traktat New START. Rosja pozostaje gotowa, aby podjąć zdecydowane działania wojskowo-techniczne w celu przeciwdziałania potencjalnym dodatkowym zagrożeniom dla bezpieczeństwa narodowego” – przekazał w środowym komunikacie rosyjski resort spraw zagranicznych.
„To by było na tyle. Po raz pierwszy od 1972 roku Rosja i Stany Zjednoczone nie zawarły traktatu o kontroli zbrojeń nuklearnych. SALT 1, SALT 2, START I, START II, SORT, New START – wszystko to już przeszłość” – tak natomiast o wygaśnięciu traktatu wypowiedział się wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Federacji Rosyjskiej Dmitrij Miedwiediew.
Jako że jednorazowa opcja przedłużenia dokumentu została wykorzystana już w 2021 roku, obecny termin zakończenia umowy jest ostateczny i nie przewiduje automatycznej prolongaty.
Traktat New START. Niejednoznaczne stanowisko Trumpa
Mimo że traktat formalnie obowiązywał do 5 lutego, jego realne funkcjonowanie było sparaliżowane od 2023 roku, kiedy Rosja jednostronnie zawiesiła swój udział, blokując inspekcje i wymianę danych.
Moskwa uzasadniała ten krok wsparciem Waszyngtonu dla Kijowa, co ostatecznie doprowadziło do obecnej sytuacji, w której – jak stwierdził Miedwiediew – po raz pierwszy od ponad pół wieku mocarstwa pozostają bez jakiegokolwiek układu regulującego arsenały jądrowe. Rosyjskie MSZ zapowiada przy tym gotowość do podjęcia „działań wojskowo-technicznych” w odpowiedzi na potencjalne zagrożenia.
Perspektywy na nowe porozumienie pozostają niepewne. Choć Władimir Putin sugerował wcześniej roczne, dobrowolne przestrzeganie dotychczasowych limitów w celu wypracowania nowej umowy, administracja Donalda Trumpa prezentuje zmienne stanowisko.
Prezydent USA, mimo początkowej aprobaty dla pomysłu tymczasowego zawieszenia broni zbrojeniowej, dopuszcza scenariusz całkowitego wygaśnięcia układu bez natychmiastowego zastępstwa.
Waszyngton dąży bowiem do wynegocjowania szerszego porozumienia, które uwzględniałoby nie tylko Rosję, ale również dynamicznie rosnący potencjał militarny Chin.