Komisja Europejska 15 stycznia 2026 roku zatwierdziła krajowe plany obronne pierwszych ośmiu państw członkowskich w ramach procedury SAFE – programu tanich, długoterminowych pożyczek na modernizację armii. Na liście znalazły się m.in. Belgia, Dania, Hiszpania, Cypr i Portugalia. Wciąż oczekiwane są kolejne decyzje, w tym dotyczące Polski, która ubiega się o największy pakiet wsparcia w całej Unii Europejskiej. Zainteresowanie programem okazało się tak duże, że Komisja rozważa uruchomienie jego drugiej edycji.
Pieniądze na obronność
SAFE, przyjęty przez Radę UE w maju 2025 roku, ma wzmocnić zdolności obronne państw członkowskich i przyspieszyć realizację inwestycji zbrojeniowych. Do rozdysponowania przewidziano 150 mld euro w formie preferencyjnych pożyczek. Jak podkreśla europoseł Michał Szczerba, skala napływających wniosków znacząco przekroczyła początkowe założenia, co zdaniem Komisji dowodzi pilnej potrzeby unijnych inwestycji w bezpieczeństwo.
Dotychczas KE zatwierdziła plany obronne ośmiu krajów, którym przyznano łącznie 38 mld euro. Największe kwoty trafią do Rumunii – ok. 16,7 mld euro – oraz Cypru, który ma otrzymać 1,18 mld euro. Przewodnicząca Ursula von der Leyen zapowiedziała, że kolejne państwa zostaną zatwierdzone wkrótce, a wśród nich znajdzie się Polska.
Polska jest największym beneficjentem programu SAFE. Z puli 150 mld euro nasz kraj ma otrzymać blisko 44 mld euro. Plan przygotowany przez polski rząd obejmuje 139 projektów, których priorytety wyznaczył Sztab Generalny Wojska Polskiego. Jak podkreśla Szczerba, wniosek został przygotowany z nadwyżką – wartość przedstawionych projektów przekracza dostępne 44 mld euro o kolejne 20 mld euro. Dzięki temu możliwe będzie elastyczne dopasowanie inwestycji do ostatecznego przydziału środków.
Współpraca z Ukrainą
Zgodnie z założeniami prawie 90 proc. funduszy ma zasilić polski przemysł zbrojeniowy, zarówno państwowy, jak i prywatny. Polska przewiduje także współpracę z ukraińskim sektorem obronnym, w szczególności w zakresie systemów antydronowych i technologii wykorzystywanych na froncie. Program SAFE dopuszcza wspólne zamówienia z Ukrainą oraz krajami EFTA/EOG, co umożliwi wdrażanie nowoczesnych rozwiązań w krajowych zakładach.
W pierwszej kategorii produktów, które mogą być finansowane z SAFE, znalazły się m.in. amunicja, broń piechoty, systemy artyleryjskie, małe drony oraz zabezpieczenie infrastruktury krytycznej. Druga obejmuje bardziej zaawansowane technologie, takie jak systemy obrony powietrznej, drony NATO klasy 2 i 3, tankowanie w powietrzu, transport strategiczny czy systemy C4ISTAR.
Szczerba przypomina, że poza SAFE państwa UE mogą sięgać także po środki z Europejskiego Funduszu Inwestycji Zbrojeniowych (EDIP), którego budżet wynosi 1,5 mld euro i również zakłada współpracę z Ukrainą. Według europosła szybki rozwój programu SAFE i deklaracje unijnych liderów pokazują, że Europa musi przejąć większą odpowiedzialność za własne bezpieczeństwo, szczególnie w obliczu zmian w globalnej polityce USA.