Oksana pochodzi z Ukrainy. Dziś jest pełnoprawną obywatelką Polski, ale – jak wspomina – droga do tego nie była łatwa. Przed laty zwróciła się do prezydenta.
– Wiedziałam, że obywatelstwo od prezydenta dostaje niewielki odsetek obcokrajowców. Mimo to po ośmiu latach pobytu w Polsce stwierdziłam, że spróbuję – mówi.
Złożyła wniosek, a wraz z nim dokumenty potwierdzające, że kształci się tutaj i pracuje.
– Miałam już wtedy licencjat i byłam w trakcie studiów zaocznych. Prowadziłam też firmę, dlatego udokumentowałam jej przychody na dowód, że sama się utrzymuję – wylicza.
W piśmie zaznaczała też, że posiada mieszkanie nieobciążone kredytem, a nad Wisłą przebywała zgodnie z prawem, posiadając kartę pobytu tymczasowego.
Dobrze znała język polski, bo swobodnie w nim studiowała. Co więcej – była po ślubie z Polakiem i dodatkowo załączała dokumenty potwierdzające jej polskie korzenie. Pradziadek był Polakiem, a jej matka miała Kartę Polaka – czyli dokument potwierdzający przynależność do Narodu Polskiego.
Prezydent odmówił Oksanie. Decyzja ma charakter uznaniowy
– Myślałam, że spełniam wszelkie kryteria. Dostałam jednak odmowę i do teraz nie wiem, dlaczego – mówi Oksana.
Prezydent nie ma obowiązku, by decyzję o odmowie uzasadniać. Wydaje ją, podobnie jak w przypadku nadania obywatelstwa – w formie postanowienia.
Decyzja wobec Oksany – podobnie jak setki innych – miała charakter uznaniowy. Głowa państwa nie podejmuje jej wyłącznie na podstawie wniosku, o którym wspomina nasza bohaterka.
Co dzieje się więc między złożeniem dokumentów a wydaniem decyzji?
Do wniosku Oksany o polskie obywatelstwo wojewoda lub konsul dołączyli własną opinię i skierowali sprawę dalej – do ministra spraw wewnętrznych i administracji.
Ten sprawdzał, czy kobieta nie jest na celowniku policji lub Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, a jeśli uznał, że jest taka potrzeba, zwrócił się także do „innych organów o udzielenie informacji, które mogą mieć istotne znaczenie w sprawie o nadanie obywatelstwa polskiego”.
Dopiero po tym powstała kolejna opinia – szefa MSWiA. I dopiero taki komplet dokumentów wraz z opiniami otrzymał prezydent.
On sam przed podjęciem decyzji miał także prawo dodatkowo zasięgać opinii na temat Oksany – „u właściwych organów i instytucji”.
Tak wygląda droga opisana w ustawie, ale prezydent ma także prawo ją pominąć.
Jak informuje Interię MSWiA, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej nie jest ograniczony w swoich konstytucyjnych kompetencjach żadnymi warunkami i może nadać obywatelstwo polskie każdemu cudzoziemcowi, jeżeli uzna to za zasadne.
62 obywatelstwa od prezydenta, w tym 36 dla Ukraińców
Prezydent Karol Nawrocki nieczęsto korzysta ze swego przywileju. Do 30 września 2026 roku głowa państwa nadała obywatelstwo polskie 62 cudzoziemcom – ustaliliśmy w MSWiA. W tej grupie najwięcej było Ukraińców. Obywatelstwa polskie otrzymało dokładnie 36 osób.
Następnie osiem podobnych decyzji prezydent wydał wobec obywateli Izraela oraz sześć dla obywateli Wietnamu.
Do końca września dwa polskie obywatelstwa otrzymali także obywatele Białorusi i Turcji. Pozostałe przypadki dotyczą po jednym obywatelu: Bułgarii, Egiptu, Hiszpanii, Niemiec, Republiki Południowej Afryki, Słowacji, Stanów Zjednoczonych oraz Tunezji.
Setki obywatelstw od prezydenta w poprzednich latach
Dla porównania – w 2025 roku prezydenci (w sierpniu nastąpiła zmiana na urzędzie, a kadencję rozpoczął Karol Nawrocki) wydali w sumie 996 decyzji o nadaniu obywatelstwa, w tej grupie znalazło się 529 Ukraińców, 105 Wietnamczyków i 104 Białorusinów – wynika z danych MSWiA dostępnych w serwisie Otwarte Dane.
W roku, kiedy doszło do wybuchu wojny w Ukrainie, ówczesny prezydent Andrzej Duda przyznał natomiast 2 552 polskie obywatelstwa, w tym najwięcej – bo 1401 Ukraińcom. W tamtym czasie na drugą pozycję wysunęli się Białorusini – 410 pozytywnych decyzji.
Polskie obywatelstwa od prezydenta otrzymało wtedy także 53 Rosjan.
Rok później liczby zmalały. Prezydent dał zielone światło 1719 osobom. W grupie tej znów najliczniejsi byli Ukraińcy (887) oraz Białorusini (265).
A co z naszą bohaterką? Oksana obywatelstwo uzyskała dopiero po 13 latach od przeprowadzki nad Wisłę i w ramach najbardziej popularnej wśród cudzoziemców procedury – uznania za obywatela Polski przez wojewodę.
Jolanta Kamińska-Samolej (kontakt do autorki: [email protected])