W dotychczasowej praktyce Kreml nigdy nie wypuszczał przetrzymywanych obywateli USA bez twardych żądań wobec drugiej strony.
Przykłady z ostatnich lat jednoznacznie to potwierdzają, mowa m.in. o gwieździe koszykówki Brittney Griner, która została wymieniona za skazanego w USA handlarza bronią Wiktora Buta.
Robert Gilman na wolności. Trafił do USA
Tym razem transakcja miała charakter całkowicie jednostronny. Robert Gilman, który trafił do rosyjskiego więzienia w 2022 roku za rzekomą napaść na policjanta pod wpływem alkoholu i odsiadywał wyrok ponad czterech lat, został objęty aktem łaski.
Decyzja ta zapadła bezpośrednio po niepokojących doniesieniach o drastycznym pogorszeniu się jego stanu zdrowia i zagrożeniu życia. Przedstawiciele Białego Domu potwierdzili, że Moskwa określiła ten ruch oficjalnie jako „gest dobrej woli”.
Kreml odbudowuje pozycję. „Na razie to prezent”
Za tym bezprecedensowym ustępstwem kryją się poważne problemy wewnętrzne oraz dyplomatyczne Rosji. Wojna w Ukrainie generuje dla Kremla olbrzymie koszty gospodarcze i społeczne, a wynegocjowanie korzystnego rozejmu pod patronatem USA utknęło w martwym punkcie.
Co gorsza dla Moskwy, w ostatnich miesiącach doszło do zauważalnego ochłodzenia relacji na linii Waszyngton – Moskwa przy jednoczesnym zbliżeniu Donalda Trumpa z Wołodymyrem Zełenskim. To drastyczny zwrot w porównaniu z ubiegłym rokiem, gdy Biały Dom wykazywał znacznie większą elastyczność wobec żądań terytorialnych Kremla.
Ivor Bennett ze Sky News uważa, że uwolnienie Gilmana to próba resetu i powrotu do narracji, w której Putin jawi się jako pragmatyczny partner do robienia interesów.
„To raczej niezbyt subtelny ruch Kremla, mający na celu pozyskanie poparcia Białego Domu w nadziei na uzyskanie korzyści dyplomatycznych. Uwolnienie Gilmana to próba Moskwy, by ożywić stosunki i przywrócić sytuację na ścieżkę, której Rosja oczekuje. Na razie to prezent, ale Rosja niewątpliwie będzie oczekiwać czegoś w zamian” – przekonuje.
Zdaniem analityka Moskwa będzie próbowała wykorzystać ten gest w obszarze rozmów pokojowych dotyczących Ukrainy, licząc na osłabienie amerykańskiego wsparcia dla Kijowa lub złagodzenie sankcji. Szybka odpowiedź Białego Domu pokaże, czy Waszyngton potraktuje ten krok jako realny punkt otwarcia, czy jedynie jako tanią zagrywkę taktyczną przyciśniętego do muru agresora.