Nie każdy pacjent może korzystać z bezpłatnego leczenia bez ograniczeń czasowych. Prawo do świadczeń finansowanych ze środków publicznych przysługuje określonym grupom, ale w wielu przypadkach wygasa po upływie 30 dni od zakończenia obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego. Oznacza to, że po tym terminie koszty wizyty u lekarza albo leczenia mogą zostać przerzucone na pacjenta.
Komu przysługuje świadczenie?
Zgodnie z informacjami publikowanymi na Pacjent.gov.pl, prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych przysługuje osobom ubezpieczonym obowiązkowo, a więc między innymi pracownikom, rolnikom, osobom duchownym czy pobierającym świadczenia. Obejmuje także osoby ubezpieczone dobrowolnie, członków rodzin zgłoszonych do ubezpieczenia przez osobę ubezpieczoną oraz osoby uprawnione na podstawie przepisów o koordynacji, czyli ubezpieczone w innym państwie Unii Europejskiej albo Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu i przebywające w Polsce.
Uprawnienia pacjenta można szybko sprawdzić za pomocą Elektronicznej Weryfikacji Uprawnień Świadczeniobiorców. System ten jest codziennie aktualizowany danymi z ZUS i KRUS. Aby potwierdzić prawo do bezpłatnych świadczeń, wystarczy w rejestracji podać numer PESEL i mieć przy sobie dokument tożsamości.
Najważniejsza zasada jest jednak taka, że prawo do publicznie finansowanej opieki zdrowotnej zazwyczaj wygasa po 30 dniach od ustania obowiązku ubezpieczenia. Dotyczy to na przykład sytuacji zakończenia stosunku pracy, zawieszenia albo zakończenia prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej czy przebywania na urlopie bezpłatnym. Po tym czasie leczenie może już nie być pokrywane przez NFZ.
Wyjątki od reguły
Istnieją jednak wyjątki od tej reguły. Osoba, która ukończyła szkołę ponadpodstawową albo została skreślona z listy uczniów, zachowuje prawo do świadczeń zdrowotnych przez 6 miesięcy od dnia zakończenia nauki lub skreślenia. W przypadku osób, które ukończyły szkołę wyższą albo zostały skreślone z listy studentów lub doktorantów, uprawnienia obowiązują przez 4 miesiące od zakończenia nauki lub skreślenia. Z kolei osoby z zawieszonym prawem do renty socjalnej zachowują prawo do świadczeń przez 90 dni od ustania ubezpieczenia zdrowotnego w NFZ.
Leczenie bez pokrycia przez Fundusz może być bardzo kosztowne, ale przepisy przewidują możliwość uniknięcia takich wydatków. Pacjent może skorzystać z wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego. Można to zrobić w ciągu 30 dni od momentu skorzystania ze świadczeń medycznych albo w ciągu 30 dni od chwili, gdy Narodowy Fundusz Zdrowia poinformuje o rozpoczęciu dochodzenia kosztów za udzielone świadczenia. Po dokonaniu takiego zgłoszenia pacjent nie musi ponosić kosztów leczenia.
To oznacza, że utrata prawa do darmowej opieki zdrowotnej nie zawsze musi kończyć się rachunkiem do zapłaty. Kluczowe są jednak terminy i szybka reakcja. W praktyce najważniejsze jest sprawdzenie swojego statusu w systemie oraz pilnowanie, kiedy kończy się ubezpieczenie, bo właśnie od tego momentu zaczyna biec okres, po którym NFZ może przestać pokrywać koszty leczenia.