Egzekucja komornicza od lat budzi duże emocje, zwłaszcza gdy pojawiają się wątpliwości dotyczące zajmowania majątku osób trzecich. W praktyce zdarzają się sytuacje, w których komornik zajmuje przedmioty, które formalnie nie należą do dłużnika. Czy takie działania są zgodne z prawem i jakie prawa przysługują osobom trzecim?
Co może zająć komornik
Jak wyjaśnia w rozmowie z Wprost.pl Justyna Burska, radca prawny z GKR Legal, komornik ma prawo zająć ruchomości dłużnika znajdujące się w jego faktycznym władaniu. Władanie oznacza możliwość faktycznego dysponowania przedmiotem, niezależnie od tego, kto jest jego właścicielem w sensie prawnym. Oznacza to, że komornik nie bada własności rzeczy na miejscu, lecz opiera się na stanie faktycznym.
Jednocześnie prawo przewiduje istotne ograniczenia. Ruchomości nie podlegają zajęciu, jeżeli z okoliczności sprawy jasno wynika, że nie są własnością dłużnika. Co więcej, przedmioty należące do osoby trzeciej, a znajdujące się w jej władaniu, mogą zostać zajęte wyłącznie wtedy, gdy osoba ta wyrazi na to zgodę albo przyzna, że rzeczy należą do dłużnika. Wyjątki od tej zasady muszą wynikać wprost z przepisów.
Szczególne regulacje obowiązują w sprawach alimentacyjnych. W takich przypadkach komornik posiada szersze uprawnienia i może zająć ruchomości znajdujące się we władaniu osoby wspólnie zamieszkującej z dłużnikiem, nawet bez jej zgody. Jedyną skuteczną ochroną jest wówczas przedstawienie dowodów potwierdzających własność zajętych przedmiotów.
Sytuacja małżonków
Jeszcze bardziej złożona jest sytuacja małżonków. Jeżeli ruchomości lub nieruchomości wchodzą w skład majątku wspólnego, komornik może dokonać ich zajęcia nawet wtedy, gdy postępowanie prowadzone jest wyłącznie przeciwko jednemu z małżonków. Dalsze czynności egzekucyjne są jednak możliwe dopiero po przedstawieniu przez wierzyciela tytułu wykonawczego przeciwko obojgu małżonkom.
Osoby, których rzeczy zostały zajęte bezpodstawnie, mają prawo do obrony. Podstawowym środkiem jest skarga na czynności komornika, którą należy złożyć do sądu rejonowego właściwego dla siedziby kancelarii komorniczej. Termin na jej wniesienie wynosi 7 dni od dnia dokonania czynności.
Jak podkreśla ekspertka, współwłaściciel nie może skutecznie kwestionować prawidłowo prowadzonej egzekucji z udziału dłużnika, natomiast pozostałym współwłaścicielom przysługuje prawo żądania sprzedaży całej rzeczy. Znajomość tych zasad pozwala skuteczniej chronić swój majątek i reagować w sytuacji błędnych działań egzekucyjnych.