W opublikowanym pod koniec ubiegłego roku raporcie platformy ePsycholodzy.pl blisko co piąty lider biznesu (18,8 proc.) potwierdził, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy ktoś z pracowników lub współpracowników zgłaszał przypadki zachowań o charakterze mobbingowym w ich organizacji. 72,7 proc. twierdzi, że nie ma wiedzy o takich zdarzeniach, a 8,5 proc. nie pamięta.
– Większość badanych twierdzi, że nie było takich zgłoszeń, co może budzić spory niepokój. Nie wiadomo, czy w ich firmach rzeczywiście nie było takich zdarzeń, czy ofiary nie decydowały się zgłaszać tego typu spraw. To wskazuje raczej na umiarkowaną częstotliwość formalnych zgłoszeń, ale niekoniecznie na umiarkowaną skalę zjawiska – komentuje Michał Murgrabia, psycholog z platformy ePsycholodzy.pl.
Gdzie największe problemy z mobbingiem?
– W mojej ocenie, odsetek liderów biznesu informujących o tym, że w ciągu ostatnich 12 miesięcy ktoś z ich pracowników lub współpracowników zgłaszał im zachowania o charakterze mobbingowym w ich organizacji, jest umiarkowany. Tak uważam, biorąc pod uwagę znikomą znajomość legalnej definicji mobbingu i powszechne klasyfikowanie różnych, subiektywnie nieakceptowalnych zachowań jako określanych w taki sposób, np. zwrócenie uwagi na spóźnienia czy jakość pracy itp. Można przyjąć, że znaczna część tych zgłoszeń de facto nie dotyczy ściśle zachowań o charakterze mobbingowym – mówi z kolei Leszek Rymarowicz z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Z kolei Małgorzata Gamian-Wilk z SWPS uważa, że niepokojąca jest skala związana z brakiem świadomości takich zdarzeń, czyli deklarowanie braku mobbingu. Jej zdaniem, biorąc pod uwagę wielkość przedsiębiorstw, gdzie pracuje po prostu więcej osób, rośnie prawdopodobieństwo pojawiania się różnego typu nieprawidłowości, tym bardziej że w badaniu pytano o zachowania o takim charakterze, czyli przemocowe.
– Mamy problem z definiowaniem mobbingu jako bardzo wąskiego zjawiska. Faktycznie wiele kryteriów musi być spełnionych, aby mówić rzeczywiście o występowaniu mobbingu. Natomiast zachowania o takim charakterze są w relacjach społecznych, w organizacjach po prostu powszechne. I niepokojące jest niedoszacowanie ich liczby. Informacje o takich sytuacjach może nie docierają do kadry zarządzającej – tłumaczy Gamian-Wilk.
Przypadki mobbingu najczęściej potwierdzali badani działający w miejscowościach liczących od 5 do 19 tys. ludności lub w miastach od 100 do 199 tys. mieszkańców. Na ogół byli to respondenci zajmujący stanowisko dyrektora lub partnera zarządzającego, z firm zatrudniających 200-250 osób, a także z branży consultingu i doradztwa strategicznego.
– W mniejszych miejscowościach relacje międzyludzkie są często bardziej bezpośrednie, co może sprzyjać zarówno występowaniu napięć, jak i gotowości do zgłoszeń. W miastach liczących od 100 tys. do 199 tys. ludności działa też sporo firm średniej wielkości, w których struktury są wystarczająco duże, by formalne kanały istniały, ale nie tak rozbudowane, aby sprawy ginęły w biurokracji –tak powyższe dane komentuje Michał Murgrabia.
Ekspert zwraca również uwagę na fakt, że firmy zatrudniające 200-250 osób są wystarczająco duże, by mieć formalne struktury HR i procedury, ale nie tak ogromne, by sprawy znikały w anonimowości. Branża consultingu i doradztwa strategicznego z kolei operuje w środowisku intensywnych relacji interpersonalnych, wysokich oczekiwań i często presji. To środowiska, w których konflikty i naruszenia relacji bywają bardziej „namacalne”.
Autorzy raportu wskazują, że na podstawie wyników można stwierdzić, iż zjawisko mobbingu w Polsce nie jest marginalne, ale skala problemu może być większa niż sugerują to liczby. Do wyników należy zatem podchodzić ostrożnie.