-
Cietrzewie przystąpiły do toków, a niektóre szlaki w Karkonoskim Parku Narodowym zamknięto w celu ochrony tego gatunku.
-
Toki samców cietrzewi odbywają się od końca marca do połowy maja, obejmują dynamiczne zachowania i mają miejsce w lasach i na otwartych terenach.
-
Populacja cietrzewi w Europie Zachodniej i Środkowej znacznie się zmniejszyła, a według danych z 2018 roku w Polsce pozostało około 200–300 samców gotowych do rozmnażania.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu
Cietrzew ma wysokie wymagania siedliskowe i przez zanik odpowiednich miejsc wymiera. „Już sama obecność człowieka może powodować płoszenie tych ptaków, prowadzić do zaniku toków, a w konsekwencji zagrażać sukcesowi lęgowemu i wychowaniu kolejnych pokoleń” – podaje KPN, w którym właśnie odbywają się toki. Dlatego też okresowo zamykane są niektóre szlaki turystyczne.
Toki cietrzewia w Karkonoszach
Toki to zachowanie lęgowe charakterystyczne dla różnych gatunków ptaków. Służy tworzeniu par dla celów rozrodczych, ale proces obejmuje rozmaite aktywności. Wiele gatunków ptaków przybiera specjalne szaty godowe wspierające starania o partnerkę, ale służące również jako ostrzeżenie dla rywali.
Taniec godowy wykonywany podczas toków ma za zadanie zachęcić samice i odstraszyć konkurencyjne samce. Początkowe gesty ptaków mają charakter groźby, a potem łagodnieją i służą do okazywania uległości.
Toki samców cietrzewi często odbywają się przed świtem. Trwają od końca marca do połowy maja. W tym czasie na torfowiskach, polach, lub łąkach, w zależności od liczebności populacji na danym obszarze, zbiera się od dwóch, do kilku lub nawet kilkunastu kogutów.
Sytuacja podczas toków może zmieniać się bardzo dynamicznie, a w powietrzu czuć zew natury. Ptaki rywalizują, biegają szybko po ziemi i wydają głośne okrzyki. Cietrzew potrzebuje do zasiedlenia lasów iglastych, mieszanych i czysto liściastych, zbiorowisk przecinających łąki, jak też torfowiska i poręby, ale toki odbywa na terenach otwartych, tu też ptaki zbierają część swego pokarmu – owoce, pędy, liście i inne rośliny.
Samce podczas toków rozkładają wachlarzowato ogon, unosząc go prostopadle do ziemi, opuszczają skrzydła, wyciągają poziomo szyję i stroszą pióra. Przez to wydają się dużo większe i potężniejsze niż są w rzeczywistości. Podskakują wysoko, podfruwają i wzlatują, są w tym procesie pobudzone i bardzo ruchliwe.
Próbują w ten sposób przestraszyć rywali, ale i zaimponować samicom. Kury zazwyczaj o wschodzie słońca przylatują na tokowiska, przyglądając się walczącym samcom. Ich przylot wywołuje u kogutów dużą ekscytację i przez obecność samic w czasie potyczek dochodzić może do wzajemnego wyrywania sobie piór. Po tym chaosie następują długie modulowane odgłosy – tzw. bełkotanie i czuszykanie.
Zagrożenia i perspektywy dla polskich cietrzewi
Po zwycięstwie najsilniejszego samca, kogut łączy się z samicą, co otwiera drogę do zachowania ciągłości i przetrwania gatunku. Cietrzew wyprowadza tylko jeden lęg w roku. Samica znosi od 6 do 14 żółto-rdzawych jaj, które są wysiadywane są przez 23-28 dni tylko przez nią.
Populacja cietrzewi, zwłaszcza w Europie Zachodniej i Środkowej, przez ostatnie dekady znacznie spadła. Charakterystyczne ptaki znikają w dużej mierze przez działalność człowieka. Chodzi głównie o przekształcanie terenów, gdzie dotąd cietrzewie mieszkały.
Do końca XIX w. cietrzewie można było spotkać powszechnie na terenie Polski. W pierwszej połowie XX w. populacja wynosiła nawet kilkadziesiąt tysięcy osobników. W 2018 r. zostało 200-300 samców gotowych do rozmnażania. W naszym kraju trwają wysiłki mające na celu reintrodukcję, czyli przywrócenie gatunku w wybranych regionach.