Ostatni dzień kwietnia zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim nieuchronnie kończy się czas na rozliczenie PIT. Tylko do 30 kwietnia podatnicy mają obowiązek złożyć swoje zeznania roczne. Dotyczy to nie tylko obywateli Polski, ale również cudzoziemców, w tym obywateli Ukrainy, którzy posiadają status polskich rezydentów podatkowych.
W ich przypadku rozliczenie nie ogranicza się wyłącznie do krajowych przepisów. Konieczne jest bowiem uwzględnienie zarówno polskiej ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jak i zapisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między Polską a Ukrainą. Oznacza to, że dochody uzyskane w różnych państwach muszą być odpowiednio wykazane i rozliczone zgodnie z obowiązującymi regulacjami międzynarodowymi.
– Kluczowe znaczenie ma w tym zakresie ustalenie rezydencji podatkowej, która determinuje zakres obowiązku podatkowego – wyjaśnia w rozmowie z „Wprost” Darya Bannaya, doradca podatkowy.
Dodaje, że równie istotne są kwalifikacja źródeł dochodu oraz zastosowanie właściwej metody unikania podwójnego opodatkowania.
– W praktyce wymaga to często indywidualnej analizy sytuacji podatnika oraz znajomości zarówno prawa krajowego, jak i postanowień umów międzynarodowych, a w niektórych przypadkach również złożenia wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego – zauważa ekspertka.
Rezydencja podatkowa kluczowa dla rozliczeń
Zgodnie z polskimi przepisami osoba fizyczna uznawana jest za rezydenta podatkowego, jeśli przebywa w Polsce ponad 183 dni w roku lub posiada tu centrum interesów życiowych.
– W takiej sytuacji podlega tzw. nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu, co oznacza konieczność opodatkowania w Polsce całości dochodów – niezależnie od miejsca ich osiągania – zauważa Darya Bannaya.
Dochody z pracy w Polsce i za granicą
W przypadku pracy najemnej kluczowe znaczenie ma miejsce jej wykonywania. Dochody uzyskane przez obywateli Ukrainy w Polsce są opodatkowane w kraju, natomiast praca wykonywana za granicą może podlegać innym zasadom.
– Jeżeli praca wykonywana jest na terytorium Ukrainy, wówczas – zgodnie z umową – dochód może być opodatkowany w państwie wykonywania pracy, przy czym w Polsce zastosowanie znajdzie wskazana metoda unikania podwójnego opodatkowania. W praktyce oznacza to konieczność wykazania dochodu zagranicznego w zeznaniu podatkowym, jeśli podatnik osiąga również dochody krajowe. A w sytuacji gdy obywatel Ukrainy osiąga dochody na terytorium Polski ale świadczy pracę dla pracodawcy z Ukrainy może on być zobowiązany do przejęcia roli płatnika zaliczki na podatek dochodowy w Polsce oraz uiszczenia należnych składek do ZUS z tego tytułu – tłumaczy Bannaya.
Działalność gospodarcza i nieruchomości
W przypadku prowadzenia firmy kluczowe znaczenie ma miejsce jej faktycznego wykonywania oraz ewentualne powstanie tzw. zakładu podatkowego.
– Jeżeli działalność prowadzona jest w Polsce – dochody podlegają opodatkowaniu w Polsce. Natomiast dochody osiągnięte w Ukrainie mogą być tam opodatkowane, a w Polsce będą uwzględniane jedynie dla celów ustalenia stopy procentowej podatku, zgodnie z metodą wyłączenia z progresją – mówi Bannaya.
Podobne zasady dotyczą nieruchomości i sprzedaży majątku:
-
nieruchomości opodatkowane są w kraju ich położenia, -
dochody z najmu i sprzedaży wpływają na stawkę podatku w Polsce, -
metoda unikania podwójnego opodatkowania zależy od rodzaju aktywa.
Sankcje za błędy i brak rozliczenia
Unikanie obowiązków podatkowych może prowadzić do poważnych konsekwencji finansowych i prawnych.
– W Polsce zastosowanie mają przepisy Kodeksu karnego skarbowego, które przewidują m.in. kary grzywny, a w poważniejszych przypadkach także kary ograniczenia lub pozbawienia wolności – przestrzega Bannaya.
Wyjaśnia, że dodatkowo organ podatkowy może naliczyć odsetki za zwłokę oraz zastosować podwyższone sankcyjne stawki podatkowe.
– W przypadku wykrycia świadomego działania mającego na celu uchylanie się od opodatkowania, konsekwencje finansowe mogą być znaczące – zauważa ekspertka.