Maj to dla przedsiębiorców kluczowy moment związany z obowiązkami wobec Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Właśnie wtedy przypada termin wykonania rocznego rozliczenia składki zdrowotnej, które w wielu przypadkach może zakończyć się koniecznością dopłaty.
Obowiązek dotyczy osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które w 2025 roku podlegały ubezpieczeniu zdrowotnemu i rozliczały się według skali podatkowej, podatku liniowego lub ryczałtu ewidencjonowanego. Termin na złożenie dokumentów upływa 20 maja 2026 roku i należy je uwzględnić w rozliczeniu za kwiecień.
Kto musi rozliczyć składkę zdrowotną w 2026 roku
Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez ZUS, roczne rozliczenie pozwala ustalić rzeczywistą wysokość składki należnej za cały rok. Podstawą są osiągnięte przychody lub dochody.
Wymóg ten obejmuje także osoby, które prowadziły działalność tylko przez część roku lub były objęte ubezpieczeniem zdrowotnym nawet przez jeden dzień. Obowiązek dotyczy również przedsiębiorców, którzy zakończyli lub zawiesili działalność w 2025 roku.
Jak działa roczne rozliczenie składki zdrowotnej
Największe skutki finansowe odczuwają przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem. W ich przypadku składka zdrowotna nie zależy bezpośrednio od dochodu, lecz od poziomu przychodów, które przypisane są do określonych progów.
W 2025 roku obowiązywały trzy poziomy składki: do 60 tys. zł przychodu – 461,66 zł miesięcznie, od 60 tys. do 300 tys. zł – 769,43 zł oraz powyżej 300 tys. zł – 1384,97 zł miesięcznie. Ostateczna wysokość składki za cały rok zależy od progu osiągniętego na jego koniec.
Przekroczenie progu oznacza dopłatę za cały rok
Kluczową zasadą jest to, że przekroczenie progu przychodowego, nawet pod koniec roku, powoduje konieczność wyrównania składki za wszystkie miesiące. Nie ma znaczenia moment przekroczenia limitu.
W praktyce oznacza to, że przedsiębiorca, który przez część roku płacił niższą składkę, po przekroczeniu progu musi dopłacić różnicę. Przykładowo, przy przejściu z pierwszego na drugi próg dopłata może wynieść ponad 1800 zł.
Dopłaty mogą sięgnąć nawet 10 tys. zł
W najbardziej skrajnym przypadku kwota do zapłaty jest znacznie wyższa. Jeśli przedsiębiorca przez większość roku opłacał najniższą składkę, a dopiero w grudniu przekroczył drugi próg, musi rozliczyć się według najwyższej stawki za cały rok.
W takiej sytuacji całkowita składka za 2025 rok wynosi ponad 16 tys. zł, podczas gdy wpłacona wcześniej suma może być znacznie niższa. Różnica do dopłaty może sięgnąć nawet 10 156 zł.
Kto nie musi składać rozliczenia
Nie wszyscy przedsiębiorcy są objęci tym obowiązkiem. ZUS wskazuje, że osoby, które miały zawieszoną działalność przez cały 2025 rok, nie muszą składać rocznego rozliczenia.
Wyjątkiem są sytuacje, gdy działalność została wznowiona w styczniu 2026 roku i przedsiębiorca rozlicza się według zasad ogólnych. Wtedy konieczne jest ustalenie składki za poprzedni rok.
Szczególne przypadki rozliczenia składki
Obowiązek złożenia rozliczenia dotyczy także osób, które rozpoczęły działalność w styczniu 2026 roku i stosują zasady ogólne opodatkowania. W ich przypadku rozliczenie obejmuje okres, w którym podlegały ubezpieczeniu.
Nowe zasady pokazują, że wysokość składki zdrowotnej może znacząco różnić się od kwot opłacanych w trakcie roku. Ostateczne rozliczenie bywa dla wielu przedsiębiorców zaskoczeniem, zwłaszcza gdy przekroczenie progu przychodów nastąpiło nawet o symboliczną kwotę.
FAQ – składka zdrowotna 2026
Do kiedy trzeba złożyć roczne rozliczenie składki zdrowotnej?
Termin upływa 20 maja 2026 roku i rozliczenie należy uwzględnić w dokumentach za kwiecień.
Kto musi rozliczyć składkę zdrowotną?
Osoby prowadzące działalność gospodarczą, które w 2025 roku były objęte ubezpieczeniem zdrowotnym.
Czy przekroczenie progu przychodów o niewielką kwotę ma znaczenie?
Ile może wynieść dopłata składki zdrowotnej?
Czy osoby z zawieszoną działalnością muszą składać rozliczenie?
Nie, jeśli działalność była zawieszona przez cały rok, chyba że została wznowiona w 2026 roku.
Ile może wynieść dopłata składki zdrowotnej?
W skrajnych przypadkach nawet ponad 10 tys. zł.