-
Goryl górski jest obecnie największą małpą na świecie, ale gigantopitek był dużo większy, osiągając do 3 metrów wysokości i wagę pół tony.
-
W jaskini w południowych Chinach znaleziono trzynaście zębów gigantopiteka obok szczątków wymarłych gatunków pand, co sugeruje kontakt tych gatunków w tym samym okresie plejstocenu.
-
Gigantopitek nie przystosował się do zmian klimatu i roślinności w epoce plejstocenu, co było powodem jego wyginięcia, podczas gdy inne gatunki, jak pandy czy orangutany, dokonały takich zmian.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
W wapiennej jaskini w południowych Chinach paleontologowie odkryli trzynaście skamieniałych zębów należących bez wątpienia do Gigantopithecus blacki, największego gatunku naczelnych, jaki kiedykolwiek żył na Ziemi. Przy tej wielkiej małpie nawet dorodne goryle górskie wydałyby się nieduże.
Szczątki gigantopiteka odnaleziono w Chinach i opisano w 1935 r. Urodzony w Niemczech holenderski paleontolog Gustav Heinrich Ralph von Koenigswald opisał wielką małpę na podstawie kilku zębów zakupionych w sklepie z medycyną chińską w Hongkongu. Stało się to zaledwie dwa lata po premierze filmu „King Kong” Meriana C. Coopera, który stworzył to przełomowe dzieło w 1933 r. po tym, jak podczas podróży po Azji nasłuchał się opowieści o mitycznych wielkich małpach, jakie tu kiedyś żyły oraz opowieści o himalajskich yeti. Łatwo sobie wyobrazić, jakie to miało znaczenie dla ówczesnych ludzi – do kin wchodzi film o przerażającej i ogromnej małpie, która wydaje się jednak fikcją, po czym taką małpę naprawdę odkrywają.
Gigantopitek był protoplastą King Konga i legend o yeti
Gigantopitek był wielką małpą człekokształtną o niezbyt pewnej pozycji w systematyce. Niekiedy łączy się go z orangutanem i tak przedstawia – jako wielkie, rude zwierzę o sylwetce orangutana. Tak pokazany został chociażby w 2016 r. w disneyowskiej wersji „Księgi dżungli”. Orangutan jest jedyną małpą należącą do hominidów, która żyje na terenie Azji. Niegdyś występował na sporych jej obszarach, od okolic Pekinu w Chinach po Indie i Indonezję, ale dzisiaj zachował się jedynie na dwóch indonezyjskich wyspach Borneo i Sumatra. Miał być może wymarłego przodka o monstrualnych rozmiarach.
Możliwe, że współczesne orangutany, a także gigantopiteki z Chin, wymarłe siwapiteki z Indii i ankarapiteki z Turcji tworzyły rodzinę pokrewnych sobie zwierząt.
Możliwe także, że żyjące w dawnych Chinach gigantopiteki w jakiś sposób przyczyniły się do powstania legend o yeti, człowieku śniegu i małpoludzie z Himalajów i Tybetu.
Gigantopiteka zmiotła zmiana klimatu w Azji
Gigantopitek zamieszkiwał rozległe obszary środkowych, wschodnich i południowych Chin, a także zapewne Wietnamu. „Acta Anthropologica Sinica” donoszą o odnalezieniu trzynastu zębów tej małpy w jaskini Yanli w chińskiej prowincji Kuangsi. To południowa część kraju. Tutaj gigantopiteki zachowały się stosunkowo najdłużej, bo ich wymarcie datowane jest na mniej więcej 500 do 300 tys. lat temu. Przyczyny nie są jasne. Jak już informowaliśmy w Zielonej Interii, zakłada się, że mogły się do tego przyczynić zmiany klimatyczne zachodzące w tym okresie. Spowodowały one zmianę szaty roślinnej Azji przed 300 tys. lat. Efektem była słaba dostępność owoców, które stanowiły podstawę jego diety.
Ponad 2,3 mln lat temu Chiny czy Wietnam były mozaiką lasów i otwartych terenów trawiastych, zapewniając idealne warunki dla rozwoju populacji gigantopiteków na skraju lasu i sawanny. Między 295 a 215 tys. lat temu nastąpiły zmiany w roślinności i wzrost liczby terenów otwartych. Wiadomo, że bezpośredni przodek dzisiejszych orangutanów, którym był Pongo weidenreichi, a zatem dawny orangutan żyjący w Chinach, Wietnamie, Laosie i Tajlandii, zdołał dostosować swoje preferencje żywieniowe i zachowania do tej zmienności, ale gigantopitek nie radził sobie kompletnie. „Jego koniec jest zagadkowy, biorąc pod uwagę, że był jednym z niewielu azjatyckich wielkich małp, które wymarły w ciągu ostatnich 2,6 miliona lat, podczas gdy inne, w tym orangutan, przetrwały do dziś” – czytamy w opracowaniu przygotowanym przez naukowców z Southern Cross University w Australii.
Pod koniec istnienia gigantopiteków klimat Ziemi stał się chłodniejszy, suchszy i bardziej podatny na wpływy cyklów lodowcowych. Zęby z Chin odnalezione zostały w jaskini obok szczątków innych zwierząt tego okresu, w tym tygrysów, panter mglistych, tapirów, nosorożców, stegodonów (dawnych słoni). Były tu też kości dwóch wymarłych pand. To Ailuropoda wulingshanensis, gatunek pandy charakterystyczny dla późnego plejstocenu, oraz Ailuropoda melanoleuca baconi, podgatunku współczesnej pandy wielkiej ze środkowego plejstocenu. Różniły się one wielkością i echami anatomicznymi, a znalezienie szczątków dwóch różnych pand w tym miejscu świadczy o tym, że mamy do czynienia z okresem przejściowym między dwiema epokami plejstocenu. Te dwa gatunki pand dowodzą, że te drapieżniki żywiące się pokarmem roślinnym dostosowywały się i ewoluowały w odpowiedzi na zmianę warunków. U gigantopiteka żadnych zmian nie widać.
Chińska jaskinia jest zatem dowodem na bardzo słabą odporność wielkiej małpy na zmiany i jej zupełne niedostosowanie się do tego, jak zmieniał się świat. Inne zwierzęta zmieniały rozmiary i nawyki żywieniowe, a on nie. A to w ujęciu ewolucji wyrok.