Nie każdy właściciel studni może pobierać wodę bez ograniczeń. Wody Polskie zapowiadają intensyfikację kontroli dotyczących nielegalnego korzystania z wód podziemnych, a skala nakładanych kar rośnie z roku na rok. W niektórych przypadkach sankcje sięgają setek tysięcy złotych, a dodatkowo przepisy przewidują odpowiedzialność wykroczeniową.
Milionowe kary za nielegalny pobór wody
Według danych Wód Polskich problem nielegalnego poboru wód podziemnych narasta, zwłaszcza w regionach dotkniętych suszą. Eksperci wskazują, że w niektórych częściach kraju ilość nieewidencjonowanej wody może odpowiadać nawet połowie legalnie rejestrowanego poboru.
W 2025 r. wydano 4722 decyzje administracyjne dotyczące nielegalnego poboru wód podziemnych. W pierwszych miesiącach 2026 r. takich decyzji było już 1798. Łączna wartość kar nałożonych w latach 2025–2026 przekroczyła 14 mln zł, a najwyższa pojedyncza kara wyniosła ponad 766 tys. zł.
Grzywna nawet do 7,5 tys. zł
Przepisy Prawa wodnego przewidują sankcje nie tylko za pobór wody bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Odpowiedzialność grozi również osobom, które korzystają ze studni po wygaśnięciu lub cofnięciu pozwolenia albo naruszają warunki określone w wydanej decyzji.
W takich przypadkach możliwa jest kara aresztu, ograniczenia wolności lub grzywna wynosząca od 1 tys. do 7,5 tys. zł. Takie same konsekwencje dotyczą niewykonania obowiązków wynikających z decyzji administracyjnych.
Dlaczego kontroli jest coraz więcej?
Wody Polskie tłumaczą wzrost liczby kontroli pogłębiającą się suszą i coraz większym deficytem wód powierzchniowych. W efekcie rośnie zainteresowanie korzystaniem z wód podziemnych, a wraz z nim liczba przypadków nielegalnego poboru.
W 2025 r. przeprowadzono 201 kontroli terenowych dotyczących korzystania z wód podziemnych, co stanowiło blisko jedną piątą wszystkich kontroli prowadzonych przez Wody Polskie. W 2026 r. udział takich działań ma wzrosnąć do około 25 proc.
Kiedy można korzystać ze studni bez pozwolenia?
Obowiązujące przepisy pozwalają na pobór wody bez uzyskania pozwolenia wodnoprawnego jedynie w określonych przypadkach. Dotyczy to ujęć o głębokości do 30 metrów, z których pobieranych jest maksymalnie 5 m sześc. wody na dobę.
Eksperci zwracają uwagę, że w okresach długotrwałej suszy część właścicieli decyduje się na wykonywanie głębszych odwiertów lub zwiększenie poboru ponad dopuszczalne limity. To właśnie takie przypadki najczęściej stają się przedmiotem kontroli i mogą skutkować dotkliwymi karami finansowymi.