Choć dziś trudno sobie wyobrazić wypłatę tylko dwunastu świadczeń z ZUS rocznie, dodatkowe emerytury mają w Polsce bardzo krótką historię.Trzynastka została wprowadzona w 2019 roku jako jednorazowe świadczenie w ramach programu „Emerytura +”. Zaledwie od 2020 roku jest stałym dodatkiem emerytalnym.
Czternastą emeryturę wprowadzono w 2021 roku jako wsparcie dla seniorów z niższymi świadczeniami. Początkowo była zapowiadana jako jednorazowe świadczenie, ale w 2023 roku „czternastkę” również wprowadzono na stałe do polskiego systemu emerytalnego.
13. i 14. emerytura ma inne przeznaczenie. Emeryci z góry wiedzą w jaki sposób je wydadzą
Seniorzy szybko włączyli oba świadczenia do swoich domowych budżetów. Każde z nich ma swoje odrębne przeznaczenie. Z raportu Senior 2025 przygotowanego przez Fakt wynika, że w przypadku trzynastek, 28 proc. badanych odpowiedziało, że przeznaczy te pieniądze na wyjazd wakacyjny.
Co piąty senior zamierza wydać te pieniądze na leki. 26 proc. wskazuje jednak, że to świadczenie z ZUS zostanie przeznaczone, np. na dentystę, zakup nowych okularów, opłaty samochodowe, na zakup opału lub pokrycie rachunków za ogrzewanie (16 proc.), jako zabezpieczenie na „czarną godzinę” i na oszczędzanie (12 proc.), a na życie, czyli jedzenie, czy bieżące zakupy przeznaczy je 12 proc. emerytów. 7 proc. badanych chce w ten sposób spłacić swoje długi.
Czternastki z kolei częściej przeznaczane są na leki (13 proc.), wyjazdy (11 proc.) czy zakup nowego ubrania (8 proc.).
Emeryci nie poszaleją w 2027 roku. Czternastka dla małej puli osób
W 2027 roku różnica w wysokości tych świadczeń w porównaniu do 2026 roku będzie niewielka. Z rządowych prognoz wynika, że waloryzacja świadczeń z ZUS ma wynieść zaledwie 3,48 proc.
Co prawda z budżetu państwa pochłonie aż 16,7 mld zł, a wypłata 13. i 14. emerytur aż 33 mld zł, to różnica w portfelu będzie niewielka. 1 marca 2027 roku najniższa emerytura wzrośnie zaledwie o 68,85 zł – do 2047,34 zł brutto.
Trzynastkę otrzyma każdy emeryt i rencista, bez względu na wysokość podstawowych zarobków. Kwota brutto wyniesie tyle, ile nowa emerytura minimalna – 2047,34 zł. Najniższa możliwa wypłata 13. emerytury „na rękę” wyniesie w przyszłym roku 1617,8 zł.
Otrzymanie czternastki nadal będzie uzależnione od kryterium dochodowego. Pełny dodatek dostaną osoby, których podstawowe świadczenie nie przekroczy 2900 zł brutto. Powyżej tego progu obowiązuje zasada „złotówka za złotówkę”. Minimalna czternastka wyniesie 50 zł brutto – około 39 zł na rękę.
Ponieważ kryterium dochodowe od lat się nie zwiększa, pula osób, która otrzyma w 2027 roku 14. emeryturę będzie jeszcze mniejsza niż w 2026 roku.