Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2 grudnia 2025 r. do sądów zaczęły trafiać wnioski o wznowienie postępowań dotyczących zasiedzenia służebności przesyłu. Właściciele nieruchomości próbują ponownie otworzyć sprawy, w których wcześniej uznano, że przedsiębiorstwa przesyłowe nabyły prawo do korzystania z prywatnych gruntów bez formalnego wywłaszczenia i bez wypłaty rekompensaty.
Przełomowe orzeczenie TK (sygn. P 10/16) zakwestionowało praktykę pozwalającą przedsiębiorstwom energetycznym nabywać przez zasiedzenie prawo do korzystania z prywatnych działek w sytuacji, gdy wcześniej nie przeprowadzono formalnego wywłaszczenia. To otworzyło właścicielom nieruchomości drogę do dochodzenia swoich roszczeń.
Możliwe wynagrodzenie i odszkodowanie
Właściciele gruntów, przez które przebiegają linie energetyczne lub gazociągi, mogą występować o ustanowienie służebności przesyłu za wynagrodzeniem. Równocześnie mogą dochodzić odszkodowania za bezumowne korzystanie z nieruchomości.
Choć po wydaniu wyroku pojawiały się wątpliwości co do jego praktycznego znaczenia, po kilku miesiącach widać pierwsze efekty. Jak opisuje serwis Prawo.pl, nadal nie wykształciła się jednolita linia orzecznicza, jednak pełnomocnicy właścicieli nieruchomości wskazują, że sądy coraz częściej odwołują się do argumentów konstytucyjnych i dokładniej badają, czy zasiedzenie służebności nie narusza prawa własności.
Pierwsze wyroki korzystne dla właścicieli
Coraz większe znaczenie mają pierwsze prawomocne rozstrzygnięcia zapadające po wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jak wskazała radca prawny Agnieszka Madej z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy, w części spraw sądy oddalają zarzut zasiedzenia, jednocześnie potwierdzając prawo właścicieli do wynagrodzenia za ograniczenie prawa własności.
Jednym z przykładów jest postanowienie Sądu Okręgowego w Rzeszowie z 17 marca 2026 r. (sygn. akt V Ca 1043/24), dotyczące napowietrznych i podziemnych linii elektroenergetycznych. Sąd nie uwzględnił zarzutu zasiedzenia i utrzymał w mocy orzeczenie o ustanowieniu odpłatnej służebności przesyłu. Właścicielce nieruchomości przyznano jednorazowe wynagrodzenie przekraczające 180 tys. zł.