Uszkodzony banknot lub zniszczona moneta mogą okazać się bezużyteczne podczas zakupów. Kasjer ma prawo odmówić przyjęcia gotówki, jeśli jej stan uniemożliwia bezpieczne rozpoznanie jako pełnoprawnego środka płatniczego. W takiej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest wymiana pieniędzy.
Narodowy Bank Polski określił zasady postępowania ze zniszczoną gotówką. W zależności od stopnia uszkodzenia można odzyskać całą wartość banknotu lub monety, połowę należnej kwoty albo nie otrzymać nic.
Gdzie można wymienić uszkodzone banknoty?
Zużyte i uszkodzone pieniądze można wymienić w dowolnym banku działającym w Polsce lub w oddziale okręgowym Narodowego Banku Polskiego. Jeżeli uszkodzenie jest niewielkie, wymiana najczęściej odbywa się od ręki.
W przypadku mocno zniszczonych banknotów lub monet konieczne jest złożenie wniosku. Gotówka zostaje wtedy przekazana do NBP, który ocenia, czy kwalifikuje się do wymiany. We wniosku należy podać podstawowe dane osobowe oraz kontaktowe.
Kiedy przysługuje pełna wartość?
Pełną wartość uszkodzonych pieniędzy można odzyskać, jeśli zachowało się ponad 75 proc. powierzchni banknotu w jednym fragmencie. Taka sama zasada obowiązuje wtedy, gdy banknot został podzielony na maksymalnie dziewięć części, które razem tworzą całość.
W przypadku monet pełna wymiana jest możliwa, gdy moneta zachowała się w jednym kawałku lub w dwóch częściach – rdzeniu i pierścieniu.
Jeżeli zachowało się od 45 do 75 proc. powierzchni banknotu albo tylko jedna część monety – rdzeń lub pierścień – właściciel otrzyma jedynie połowę wartości.
Nie każda gotówka zostanie wymieniona
Najbardziej zniszczone banknoty nie kwalifikują się do wymiany. Jeśli zachowało się mniej niż 45 proc. powierzchni banknotu w jednym fragmencie, Narodowy Bank Polski nie wypłaci żadnej rekompensaty.
W takiej sytuacji przekazana gotówka nie zawsze wraca do właściciela. Jeżeli wnioskodawca nie odbierze jej w ciągu sześciu miesięcy, bank centralny przeznaczy ją do zniszczenia. Dlatego przed próbą zapłaty uszkodzonym banknotem lub monetą warto wcześniej sprawdzić ich stan i w razie potrzeby wymienić je w banku lub oddziale NBP.