Korzystanie z własnej studni nie zawsze wymaga uzyskania dodatkowej zgody. Przepisy pozwalają pobierać wodę bez pozwolenia, jeśli ujęcie ma głębokość nie większą niż 30 metrów, a dobowe zużycie nie przekracza 5 metrów sześciennych. Przekroczenie któregoś z tych limitów oznacza jednak konieczność uzyskania pozwolenia wodnoprawnego.
Problem nasila się szczególnie w czasie suszy. Gdy spada dostępność wód powierzchniowych, część użytkowników decyduje się na głębsze odwierty albo pobieranie większych ilości wody. Wody Polskie wskazują, że wraz z takim zjawiskiem rośnie liczba kontroli.
Kary za nielegalny pobór wody sięgają 7,5 tys. zł
Za korzystanie z wód podziemnych bez wymaganej zgody przewidziano grzywnę od 1000 do 7500 zł. W najpoważniejszych przypadkach możliwy jest również areszt albo ograniczenie wolności. Sankcje mogą dotyczyć także osób, które nie wykonują obowiązków wynikających z decyzji o cofnięciu lub wygaśnięciu pozwolenia wodnoprawnego.
Skala problemu jest widoczna w statystykach. W 2025 r. wydano 4722 decyzje związane z nielegalnym poborem wód podziemnych, natomiast w pierwszej części 2026 r. było ich już 1798. Łączna suma kar nałożonych w latach 2025–2026 przekroczyła 14 mln zł. Najwyższa sankcja wyniosła ponad 766 tys. zł.
Wody Polskie zwiększają liczbę kontroli
W 2025 r. niemal co piąta kontrola prowadzona w terenie dotyczyła poboru wód podziemnych. W 2026 r. udział takich działań ma wzrosnąć do 25 proc. Powodem jest m.in. coraz większe zainteresowanie wodami podziemnymi podczas długich okresów bez opadów.
Specjaliści Państwowego Instytutu Geologicznego i Wód Polskich wskazują, że w części kraju nieewidencjonowany pobór może odpowiadać nawet połowie ilości wody pobieranej legalnie. Problem jest szczególnie widoczny na terenach dotkniętych suszą rolniczą.
Kiedy pozwolenie na studnię jest konieczne?
Pozwolenie wodnoprawne jest potrzebne wtedy, gdy studnia ma więcej niż 30 metrów głębokości albo pobór przekracza 5 metrów sześciennych na dobę. Dokument może zostać wydany maksymalnie na 30 lat. W określonych przypadkach może być również cofnięty lub ograniczony.
Koszt wydania pozwolenia wodnoprawnego wynosi 330,07 zł. Jednocześnie obowiązuje górny limit opłaty wynoszący 6372,27 zł. Właściciele studni powinni więc zwrócić uwagę przede wszystkim na głębokość ujęcia i rzeczywistą ilość pobieranej wody, ponieważ to właśnie przekroczenie tych wartości może prowadzić do kontroli i konsekwencji finansowych.