Rząd chce wprowadzić stały mechanizm sprawdzania, jak działa system emerytalny. Taką propozycję zawiera projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (UD462), przygotowany przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Projekt zakłada, że co trzy lata Rada Ministrów przedstawiałaby Sejmowi i Senatowi przegląd funkcjonowania systemu. Pierwsza taka ocena miałaby zostać przeprowadzona trzy lata po wejściu nowych przepisów w życie. Pomysłodawcy tłumaczą, że system powinien być regularnie dostosowywany do zmieniającej się sytuacji gospodarczej i demograficznej.
„Dynamicznie zmieniająca się sytuacja społeczno-gospodarcza, demograficzna oraz uwarunkowania rynku pracy, a także oczekiwania ubezpieczonych i płatników składek, uzasadniają potrzebę aktualizacji i doprecyzowania przyjętych rozwiązań” – czytamy w uzasadnieniu do projektu.
Co obejmie przegląd systemu?
Planowany przegląd nie miałby dotyczyć wyłącznie wysokości wypłacanych świadczeń. Rząd chce, aby co trzy lata analizowane były najważniejsze elementy systemu, w tym:
-
stabilność finansowa systemu, -
adekwatność świadczeń, -
skutki zmian demograficznych, -
sytuacja na rynku pracy.
Oznacza to, że ocenie podlegałoby nie tylko to, jak wysokie są emerytury, ale także czy system jest przygotowany na zmiany liczby osób pracujących i pobierających świadczenia.
–Celem projektu jest zwiększenie dostępu ubezpieczonych do świadczeń, wzmocnienie ochrony płatników składek, usprawnienie działalności organów rentowych oraz wzmocnienie procesu cyfryzacji usług publicznych w sferze zabezpieczenia społecznego – wskazują projektodawcy.
Projekt przewiduje także zmiany dla przyszłych emerytów
Przegląd systemu emerytalnego to tylko jedna z propozycji zawartych w projekcie UD462. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej proponuje również zmiany dotyczące osób pobierających renty z tytułu niezdolności do pracy oraz renty rodzinne po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Jedna ze zmian ma umożliwić wcześniejsze ustalenie kapitału początkowego części osób, które ukończyły studia przed 1999 r. Projekt doprecyzowuje również zasady wypłaty środków zgromadzonych na subkoncie po śmierci ubezpieczonego.
Zmiany mają objąć także przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych. W projekcie znalazły się m.in. propozycje dotyczące osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz członków Rady Polityki Pieniężnej.
Więcej zmian w ubezpieczeniach społecznych
Resort chce ponadto umożliwić objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym osób, które mają już inny obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych. Według autorów projektu takie rozwiązanie ma zwiększyć ochronę osób łączących różne formy aktywności zawodowej.
Na razie nie są to jeszcze obowiązujące przepisy. Projekt UD462 został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów, a planowany termin jego przyjęcia przez rząd to IV kwartał 2026 r. Za przygotowanie projektu odpowiada Podsekretarz Stanu Sebastian Gajewski.
Jeśli proponowane rozwiązania wejdą w życie, przegląd systemu emerytalnego stanie się stałym elementem prac rządu. Co trzy lata miałaby powstawać ocena pokazująca, czy emerytury i pozostałe elementy systemu zabezpieczenia społecznego nadal odpowiadają sytuacji gospodarczej, demograficznej i na rynku pracy.