Dziś kobiet, które cierpią z powodu głodu na świecie jest o 47,8 mln więcej niż mężczyzn. Szacunki ONZ mówią, że do 2050 r. ta dysproporcja wzrośnie do 158 mln.
W wielu regionach świata to na kobietach ciąży obowiązek zapewnienia rodzinom jedzenia, wody i innych podstawowych zasobów. Zmiana klimatu powoduje jednak, że coraz trudniej je zdobyć. Kobiety pracują więc ciężej, pokonują większe odległości. To odbija się na zdrowiu.
Jak zmiana klimatu wpływa na kobiety i ich zdrowie?
Zmienne warunki klimatyczne mają też przełożenie na życie dziewcząt. Te muszą np. rezygnować z nauki, aby pomóc matkom z dodatkowym obciążeniem. „Kobiety są na pierwszej linii wobec skutków zmian klimatycznych” – mówi Miriam Jemio, dziennikarka zajmująca się tematyką środowiskową z Boliwii cytowana przez serwis ONZ Kobiety.
Ich rola nie jest jednak ani badana, ani nawet dostrzegana – zauważa reporterka.
Na całym świecie kobiety częściej cierpią z powodu anemii i niedożywienia oraz są bardziej wrażliwe na niedobory żywności spowodowane zmianami klimatu ze względu na zwiększone potrzeby żywieniowe podczas menstruacji i porodu – wskazuje artykuł opublikowany w 2018 r. na łamach „PLOS Medicine”, otwiera się w nowym oknie.
Wiadomo także, że kobiety częściej cierpią na choroby układu krążenia i układu oddechowego w wyniku złej jakości powietrza, co również jest powiązane ze zmianą klimatu. To wynik większej skłonności odkładania się cząstek stałych w tkance płucnej u kobiet oraz wyższego odsetka przypadków anemii niż u mężczyzn. Smog negatywnie wpływa ponadto na ciążę i rozwój dzieci.
Badania wskazują jednocześnie, że wśród kobiet istnieje zauważalnie wyższe ryzyko śmierci (bezpośredniej lub pośredniej) w wyniku katastrof klimatycznych.
W niektórych regionach świata wzrost temperatury wynikający z globalnego ocieplenia oznacza także np. wzrost liczby zachorowań na malarię. Zmiany fizjologiczne związane z ciążą, np. zwiększona ilość wydychanego powietrza, sprawiają, że kobiety w ciąży są częściej ofiarami owadów przenoszących choroby.
Ryzyko zdrowotne dla kobiet w związku ze zmianami klimatu jest zdecydowanie większe. Stwierdza tak m.in. raport „Gender and Climate Change” z 2016 r. autorstwa dr. Sama Sellersa, naukowca z Uniwersytetu w Waszyngtonie.
Ocieplenie napędza przemoc wobec kobiet
Są też wyraźne przesłanki, że zmiana klimatu objawia się częstszymi przypadkami przemocy wobec kobiet. Badania wskazują na związek między poważnymi zmianami klimatu a wzrostem liczby incydentów przemocy wobec kobiet, szczególnie przemocy ze strony ich partnerów.
Naukowcy z University College London przeanalizowali w 2025 r. dane z 363 badań przeprowadzonych w 156 krajach w latach 1993-2019. Dane te połączono z informacjami dotyczącymi „szoków klimatycznych” – takich jak burze, osunięcia ziemi i powodzie – w 190 krajach.
Analiza wykazała istotny związek między przemocą ze strony partnera a niektórymi szokami klimatycznymi, w tym burzami, osunięciami ziemi i powodziami.
Katastrofy związane z klimatem zwiększają stres i niepewność żywnościową w rodzinach w sposób, który może prowadzić do wzrostu przemocy. Ponadto redukują dostęp do usług społecznych, takie jak policja i organizacje społeczne, które zwykle zajmują się przemocą partnerską, ponieważ są one bardziej skoncentrowane na katastrofie
Dane podsumowujące pożary w mieście Lahaina na wyspie Maui na Hawajach w 2023 r. potwierdzają te przypuszczenia. Tysiące ludzi zostały pozbawione dachu nad głową i dostępu do podstawowych zasobów. Gwałtownie wzrosły przypadki wykorzystywania seksualnego i przemocy ze strony partnerów intymnych, szczególnie wśród społeczności filipińskiej.
Jedno z badań wykazało, że liczba zabójstw kobiet przez partnerów wzrasta nawet o 28 proc. podczas fal upałów. Nowsze badanie ustaliło, że każdy wzrost temperatury o 1°C powoduje wzrost przemocy ze strony partnera o 5 proc.
Do 2090 r., w scenariuszu wzrostu średniej temperatury o 2°C, przemocy domowej będzie doświadczać o 40 mln kobiet i dziewcząt rocznie więcej. Oznacza to, że przed końcem tego stulecia 1 na 10 przypadków przemocy ze strony partnera będzie pośrednio powiązany z globalnym ociepleniem.