-
Frynosomy to grupa 17 gatunków jaszczurek zamieszkujących tereny Ameryki Północnej, od południowej Kanady po Gwatemalę.
-
W obliczu zagrożenia gady te potrafią zwiększyć ciśnienie w zatokach żylnych oczu, co pozwala im wystrzelić strumień krwi w stronę napastnika.
-
Według badań z 2024 roku toksyny zawarte w krwi frynosom, nadające jej nieprzyjemny smak dla drapieżników, pochodzą z mrówek stanowiących podstawę ich diety.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Na wiele sposobów wyewoluowały jaszczurki w kwestii obrony przed napastnikami. Straszą, przybierają pozy i kolory, nadymają się, rozkładają kołnierze, nawet pokazują kolorowy język.
Frynosoma sięga po krew. To jej tajna broń
Jednak pomysłowość frynosomy w tym względzie jest niezwykła. W obliczu zagrożenia potrafi się nadymać i w ten sposób rośnie w oczach drapieżnika.
Niekiedy jednak i to nie wystarcza, a wtedy frynosoma sięga po swoją tajną broń – krew. Gwałtownie zwiększa ciśnienie krwi w zatokach żylnych położonych wokół oczu. Może doprowadzić do pęknięcia drobnych naczyń, które się tam znajdują. Wtedy jaszczurka wyrzuca strumień krwi z kącików oczu.
Efekt jest dla napastników do tego stopnia zaskakujący, że wielu z nich rezygnuje z ataku. Nie tylko kojoty, kukawki, myszołowce czy grzechotniki, ale nawet ludzie pod wpływem strzału z krwi ustępują. Trudno się dziwić.
Jaszczurka nie strzela krwią ot tak, jedynie dla efektu. Tym bardziej, że taka utrata krwi jest kosztowna dla organizmu. Jednorazowo gad potrafi wystrzelić niemal 7 proc. swojej krwi.
Ponadto w jej krwi znajdują się substancje, których smak jest wyjątkowo nieprzyjemny dla niektórych drapieżników, zwłaszcza psowatych. To te zwierzęta są głównymi wrogami jaszczurek. Kojot, który zaatakuje gada, powinien szybko się nauczyć, aby więcej tego nie robić.
Frynosomy zjadają mrówki i przejmują ich toksyny
Z 17 gatunków frynosom nie wszystkie mają umiejętność strzelania krwią. Słynie z niej zwłaszcza frynosoma rogata, która jest mieszkanką południa Stanów Zjednoczonych od Kolorado czy Kansas po Meksyk. Izolowana populacja tych jaszczurek mieszka także w Karolinie Północnej i na Florydzie.
Jej wygląd jest tak osobliwy, że służył twórcom dawnych filmów i efektów specjalnych do tworzenia ekranowych smoków. Wystarczało ją powiększyć. Krwią strzela również frynosoma szerokonosa z południowo-zachodniej części USA i północnego Meksyku.
Jaszczurki te mają zatem potężny arsenał, ale groźne nie są. Nie dysponują jadem jak helodermy, nie mają ostrych zębów ani nic podobnego. Groźne są tylko dla mrówek, które stanowią ich podstawowe pożywienie. I to właśnie toksyny zawarte w ciałach mrówek są podstawą tworzenia chemicznej broni zawartej we krwi frynosom, tak przynajmniej wynika z badań przeprowadzonych w 2024 r.
Frynosomy są gadami należącymi do legwanów i mieszkają w Ameryce Północnej, najczęściej na terenach Stanów Zjednoczonych, a także w Meksyku czy Gwatemali. Niektóre frynosomy mieszkają także w południowej Kanadzie. To 17 gatunków jaszczurek o bardzo specyficznej budowie ciała. Jest ono płaskie niczym naleśnik, co zresztą pomaga frynosomom wciskać się pod kamienie czy w szczeliny.
Niesamowite jaszczury w kraju organizującym mundial. Wiesz o tym?
