-
Od 1 września 2026 roku w polskich szkołach i przedszkolach obowiązują przepisy nakazujące serwowanie przynajmniej jednego posiłku bezmięsnego na bazie roślin strączkowych tygodniowo.
-
Badania przeprowadzone przez BioStat wskazują na wzrost świadomości społecznej dotyczącą nowych zasad żywienia z 52 proc. we wrześniu do 83,2 proc. w październiku 2026 roku.
-
Rośliny strączkowe, takie jak fasola czy soczewica, stanowią cenne źródło białka, błonnika, żelaza, magnezu oraz witamin z grupy B, które wzajemnie uzupełniają profile aminokwasowe w zbilansowanej diecie.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Od 1 września 2026 r. w szkołach i przedszkolach obowiązują nowe przepisy dotyczące żywienia. Wprowadzają one m.in. ograniczenia dotyczące zawartości cukru i soli, zmiany w asortymencie sklepików szkolnych oraz zwiększają obecność warzyw i owoców w codziennym jadłospisie.
Jednym z założeń jest też wprowadzenie przynajmniej raz w tygodniu obiadu, którego podstawę stanowią rośliny strączkowe, bez dodatku produktów pochodzenia zwierzęcego. W pierwszych tygodniach obowiązywania nowych regulacji wyraźnie zarysowały się dwa obozy: zwolennicy zmian oraz osoby przekonane, że nie chodzi w nich o zdrowie dzieci, lecz o ideologiczną broń wymierzoną w najmłodszych. Sytuacja powoli się stabilizuje, a dyskusja nieco schłodniała.
Na początku września najważniejsze było wyjaśnienie rodzicom, co zmienia się w szkolnym menu. Dzisiaj widzimy, że coraz więcej osób zna nowe zasady. Ogromną rolę odgrywają tu osoby odpowiedzialne za szkolne żywienie — dietetycy, intendenci i pracownicy kuchni. To od ich wiedzy, zaangażowania i sposobu przygotowania posiłków w dużej mierze zależy, jak nowe dania zostaną przyjęte przez dzieci
Talerz ze strączkami w szkołach. Co Polacy o tym sądzą
Z najnowszego badania wynika, że blisko trzy czwarte respondentów (73,8 proc.) zauważa, że jeden obiad w tygodniu przygotowany na bazie roślin strączkowych stanowi zdrowe urozmaicenie diety dzieci. Z kolei 67,7 proc. badanych zgadza się ze stwierdzeniem, że taki posiłek może być równie pełnowartościowy jak obiad zawierający mięso. Badania omnibusowe zostały przeprowadzone przez Centrum Badawczo-Rozwojowe BioStat we wrześniu i październiku 2026 roku metodą CAWI.
W każdej edycji uczestniczyło 1000 dorosłych mieszkańców Polski. Próby były reprezentatywne pod względem płci, wieku i województwa. We wrześniu rodzice dzieci uczęszczających do przedszkola lub szkoły podstawowej stanowiły 29,3 proc. badanych, a w październiku – 31,7 proc.
Analiza, choć przeprowadzona stosunkowo na niewielkiej grupie osób, pokazuje, że wszelkie zmiany zachodzą stopniowo i tak też zwiększa się znajomość nowych zasad żywienia w placówkach oświatowych. We wrześniu słyszało o nich 52 proc. ankietowanych, natomiast w październiku już 83,2 proc. Oznacza to, że do nowych regulacji niektórzy potrzebowali się przyzwyczaić i być może samodzielnie ocenić jakość zmian.
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej podkreśla, że szkolne posiłki powinny być komponowane w taki sposób, aby zapewniały odpowiednią ilość energii i najważniejszych składników odżywczych, w tym białka, tłuszczów oraz węglowodanów. Obiad jednodaniowy powinien pokrywać około 20 proc. całodziennego zapotrzebowania energetycznego dziecka, natomiast dwudaniowy – około 30 proc.
Fasola, soja, groch i ciecierzyca są zdrowe i dobre
Rośliny strączkowe nie są spożywane wyłącznie przez wegan i wegetarian, choć w wielu przypadkach stanowią podstawę diety w roślinnym i wegetariańskim menu. Strączki dostarczają przede wszystkim białka i błonnika, a także między innymi żelaza, magnezu, potasu oraz witamin z grupy B.
Białko składa się z aminokwasów, których poszczególne produkty dostarczają w różnych proporcjach. Nie oznacza to jednak konieczności analizowania i dopasowywania ich zawartości w każdym pojedynczym posiłku. Wystarczającą podaż aminokwasów zapewnia odpowiednio zróżnicowana i zbilansowana dieta. Strączki, produkty zbożowe, orzechy i nasiona mogą wzajemnie uzupełniać swoje profile aminokwasowe w ciągu dnia.
„Obiad na bazie strączków nie jest posiłkiem, w którym jeden składnik ma samodzielnie dostarczyć dziecku wszystkiego, czego potrzebuje. Liczy się cały talerz. Strączki mogą być w nim źródłem białka, a przy okazji dostarczają błonnika, żelaza, magnezu czy witamin z grupy B. Pozostałe elementy posiłku uzupełniają go o kolejne składniki odżywcze. Dobrze skomponowany obiad na bazie strączków może więc z powodzeniem realizować wymagania żywieniowe stawiane szkolnym posiłkom” – mówi Katarzyna Błażejewska-Stuhr, dietetyczka.
Fasola czy soczewica mogą być wykorzystywane w szkolnych daniach na wiele sposobów. Mogą stanowić składnik sosów do makaronu, zup, past czy farszów, da się z nich przyrządzić pulpety, kotlety. To sposób przygotowania i przyprawienia wpływa na smak, konsystencję i wygląd potraw, a tym samym na ich odbiór przez dzieci. Niechęć do jednego dania zawierającego strączki nie musi więc oznaczać, że uczniowie podobnie zareagują na wszystkie inne potrawy z ich dodatkiem.
Część dyskusji na temat szkolnej diety wynika prawdopodobnie z niewystarczającej wiedzy na temat tego, jakie składniki odżywcze zawierają rośliny strączkowe i jaką rolę mogą odgrywać w codziennej diecie najmłodszych i młodzieży.