-
Potwierdzono, że przyczyną śmierci hipopotamów w Parku Narodowym Virunga jest wąglik, wywoływany przez bakterię Bacillus anthracis.
-
Hipopotamy pełnią kluczową rolę jako inżynierowie ekosystemu, odpowiadając za transport składników odżywczych pomiędzy środowiskiem wodnym a lądowym.
-
Przetrwalniki laseczki wąglika mogą utrzymywać się w glebie przez dekady, co sprawia, że patogen stanowi długotrwałe zagrożenie dla ludzi i dzikich zwierząt.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Epidemia zabija hipopotamy w Parku Narodowym Virunga w Demokratycznej Republice Konga. W ciągu około miesiąca śmierć poniosło 28 zwierząt, których ciała odnaleziono w rzece Semuliki, na zachód od najstarszego parku narodowego Afryki. Niepokojące odkrycia wzbudziły obawy mieszkańców okolicznych miejscowości, którzy obserwowali kolejne martwe osobniki unoszące się na wodzie. Sytuacja jest tym poważniejsza, że region zmaga się również z innymi zagrożeniami epidemiologicznymi, a warunki środowiskowe i trwający konflikt zbrojny utrudniają ochronę dzikiej przyrody.
Niepokojące odkrycia w rzece Semuliki
Jak informuje Al Jazeera, pierwsze niepokojące sygnały pojawiły się w połowie września 2026 roku. To właśnie wtedy mieszkańcy zaczęli zauważać masowe zgony hipopotamów w rzece Semuliki, przepływającej przez obszar ekosystemu Parku Narodowego Virunga.
O problemie opowiedział dziennikarzom Michael Kambale, mieszkaniec enklawy Vitshumbi, położonej około 100 km na północ od Gomy, stolicy prowincji Kiwu Północne. Jak przyznał, widok kolejnych martwych zwierząt wzbudził strach wśród lokalnej społeczności. Mieszkańcy obawiali się, że sytuacja może się pogorszyć, zwłaszcza że w Demokratycznej Republice Konga trwa również poważna epidemia wirusa Ebola.
W ciągu około czterech tygodni odnotowano śmierć 28 hipopotamów. Skala zjawiska skłoniła służby parku do przeprowadzenia badań, które miały ustalić przyczynę nagłych zgonów.
Badania laboratoryjne potwierdziły wąglik
Podejrzenia okazały się uzasadnione. Po przeprowadzeniu analiz laboratoryjnych administracja Parku Narodowego Virunga potwierdziła, że przyczyną śmierci hipopotamów jest wąglik, czyli choroba bakteryjna wywoływana przez laseczkę wąglika – Bacillus anthracis.
Potwierdzenie przyniosły badania wykonane wspólnie przez lekarzy weterynarii z Virunga Doctors oraz zespoły Kongijskiego Instytutu Ochrony Przyrody (ICCN). Informację o wynikach analiz przekazały również kongijskie media.
Wąglik jest szczególnie niebezpieczny ze względu na zdolność bakterii do tworzenia przetrwalników. Mogą one pozostawać w środowisku, między innymi w glebie, przez dziesiątki lat, zachowując zdolność zakażania kolejnych zwierząt. Do infekcji może dochodzić między innymi podczas kontaktu z zanieczyszczoną glebą, roślinnością lub wodą.
Przedstawiciele parku przypominają, że choroba może przenosić się również na ludzi. Do zakażenia dochodzi między innymi wskutek kontaktu z chorym lub martwym zwierzęciem albo spożycia skażonego mięsa.
Wąglik zagraża nie tylko hipopotamom
Śmierć hipopotamów to znacznie poważniejszy problem niż utrata pojedynczych osobników dzikiej fauny. Zwierzęta te pełnią niezwykle ważną funkcję w środowisku wodnym i lądowym. Ekspert w dziedzinie ekologii i medycyny weterynaryjnej Joël Mbusa Mapoli określa je mianem inżynierów ekosystemu. Hipopotamy wpływają bowiem na przepływ składników odżywczych między lądem a wodą, a ich obecność pomaga utrzymywać równowagę biologiczną w rzekach i okolicznych siedliskach. Hipopotamy uczestniczą bowiem w obiegu materii organicznej, przenosząc składniki odżywcze.
Hipopotam jest jednym z flagowych gatunków ekosystemów Wirungi. Jego zniknięcie może doprowadzić do poważnych zaburzeń w ekosystemach wodnych, ponieważ zwierzęta te odgrywają rolę w wymianie materii między środowiskiem lądowym a wodnym
Nie jest to zresztą pierwszy taki przypadek w Wirundze. W 2025 roku epidemia wąglika doprowadziła do śmierci 65 hipopotamów. Według danych z lutego 2026 roku populacja tych zwierząt w ekosystemie parku przekraczała jednak 2700 osobników, żyjących w 171 grupach.
Niepokój budzi również fakt, że wąglik może powracać. Przedstawiciele parku wskazują, że wcześniejsze ogniska choroby pojawiały się szczególnie podczas suszy. Kiedy roślinność staje się mniej dostępna, roślinożercy gromadzą się przy nielicznych pastwiskach i wodopojach. Mogą wówczas częściej stykać się z zanieczyszczoną glebą, w której przetrwały bakterie.
Władze ostrzegają mieszkańców. Nie wolno dotykać martwych zwierząt
Epidemia stanowi zagrożenie nie tylko dla dzikiej przyrody, ale również dla ludzi mieszkających w pobliżu rzeki Semuliki. Administracja Parku Narodowego Virunga prowadzi monitoring obszaru, rejestruje kolejne przypadki śmiertelności zwierząt i koordynuje bezpieczne usuwanie ich szczątków.
Mieszkańcy dotkniętego obszaru i okolic zostali poinformowani o wybuchu epidemii; zaleca się, aby nie dotykali, nie obdzierali ze skóry ani nie spożywali martwych zwierząt, a także zgłaszali wszelkie zwłoki lub podejrzenia zachorowań odpowiednim władzom
Dodatkowym problemem jest sytuacja polityczna i militarna w regionie. Wieloletni konflikt zbrojny sprzyja kłusownictwu i wylesianiu, a walki między kongijską armią a bojownikami M23 utrudniają ochronę części parku. Oznacza to również większe trudności w monitorowaniu stanu zdrowia dzikich zwierząt.
Joël Mbusa Mapoli apeluje o połączenie działań na rzecz ochrony przyrody z interwencjami z zakresu zdrowia publicznego. Takie podejście określa się mianem One Health. Zakłada ono, że zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska są ze sobą ściśle powiązane.
Wiesz, co kryje się w sercu afrykańskiej dżungli w Kongu? Trudno uwierzyć
