-
Kanał Sueski umożliwił inwazję obcych gatunków ryb z Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego do Morza Śródziemnego.
-
Skrzydlice ognista i wachlarzopłetwa, nazywane smokami morskimi, zadomowiły się w Morzu Śródziemnym, wypierając lokalne gatunki.
-
Naukowcy ostrzegają, że liczebność inwazyjnych ryb przekroczyła punkt krytyczny, co uniemożliwia ich całkowite usunięcie z akwenu.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Morze Śródziemne to największy na świecie tak zamknięty akwen morski, w związku z czym istniejący tu ekosystem jest doprawdy unikalny. Morze Śródziemne zamknięte Cieśniną Gibraltarską i odcięte przez nią od reszty mórz świata przez lata opierało się rozmaitym inwazjom. Działalność człowieka jednak zmieniła wszystko.
Przekopanie Kanału Sueskiego, które połączyło Morze Śródziemne z Morzem Czerwonym i tym samym Oceanem Indyjskim, znacznie skróciło żeglugę z Europy do Azji, ale zarazem otworzył połączenia dwóch różnych oceanów, których dotąd nie było. A to wywołało wielką inwazję obcych gatunków zwierząt, zwłaszcza ryb.
Skrzydlica ognista zwana „morskim smokiem” atakuje
Jedną z nich jest skrzydlica ognista zwana ognicą pstrą, a drugą skrzydlica wachlarzopłetwa. To dwa gatunki ryb odnoszące największe sukcesy w ekosystemach morskich. W ciągu ostatnich 40 lat te drapieżniki z Indo-Pacyfiku zadomowiły się w tropikalnej zachodniej części Oceanu Atlantyckiego (Karaiby), co wywarło dobrze udokumentowany szkodliwy wpływ na lokalne zbiorowiska ryb. Około 10 lat temu rozpoczęła się ich druga inwazja na Morzu Śródziemnym, właśnie przez Kanał Sueski. Pomogło wzmożenie ruchu dużych statków, które mają dość pojemne ładownie, aby przewieźć w nich inwazyjne ryby.
W wypadku skrzydlicy wielka paszcza, żarłoczność, ogniste kolory i płetwy jak skrzydła sprawiają, że dostała określenie „smok morski”. Wtedy chyba jeszcze nikt nie przypuszczał, że to określenie dodatkowo trafne. Smoki kojarzą się z sianiem zniszczenia i skrzydlica też takie zniszczenie sieje. Te piękne ryby są gatunkami tropikalnymi. Zamieszkują Indo-Pacyfik, często w płytkich wodach wokół raf i skał. Akurat skrzydlica pstra jest mieszkanką wschodniej części Oceanu Indyjskiego i zachodniej części Pacyfiku. Spotkamy ją zatem w wodach Tajlandii, Indonezji, Filipin, ale także Australii i na Wielkiej Rafie Koralowej oraz w przyległych atolach pacyficznych. Jak się jednak okazuje, nie tylko.
Pierwsza skrzydlica, jaką kiedykolwiek odnotowano w Morzu Śródziemnym, została złowiona przez trawler u wybrzeży Izraela w 1991 r. i opisana jako skrzydlica wachlarzopłetwa. Od tego momentu nie widziano tych ryb w wodach śródziemnomorskich aż do roku 2012, kiedy to w Libanie odłowiono dwa okazy. Wkrótce potem skrzydlice pojawiły się u brzegów Turcji, na Cyprze, w Grecji i we Włoszech. Ryby po raz pierwszy uznano za inwazyjne w Morzu Śródziemnym w 2016 r., kiedy zgłoszono ich występowanie w dużych grupach i liczebnościach na Cyprze. Zdaniem badaczy skrzydlice zadomowiły się obecnie i pomyślnie rozprzestrzeniły w dużej części wschodniej części Morza Śródziemnego i nadal rozszerzają swój zasięg w kierunku zachodnim.
Skrzydlice pożerają inne gatunki żyjące w Morzu Śródziemnym i – wedle wielu ichtiologów – zmienią je całkowicie. Nie pomagają akcje wyławiania tych ryb, zachęty do tego, by podawać ich mięso w śródziemnomorskich restauracjach. Liczba ognic rośnie.
Szkaradnice kryją się w piasku. Są bardzo niebezpieczne
W piasku śródziemnomorskich plaż zalęgły się też szkaradnice – ryby przez lata także tu obce. Szkaradnice uważane są za jedne z najbardziej jadowitych zwierząt morskich. Ukłucia mogą być śmiertelne dla człowieka. Ukłucie kolcem znajdującym się przy płetwie grzbietowej ryby. Ich nazwa pochodzi od mało wyjściowego wyglądu zwierzęcia, z wielką paszczą wygiętą jakby w grymasie. Szkaradnica to ryba denna, która życie spędza zagrzebana w piasku, mule albo wśród skał. Jej ciało jest tak zbudowane, że potrafi prawie idealnie udawać kamień i bardzo łatwo się pomylić. Pierwszy raz ryby te zauważono w Morzu Śródziemnym w 2010 r. u brzegów Gazy. Od tej pory widywano ją jedynie we wschodniej części morza, ale poszerza zasięg. Zasiedla już wybrzeża Turcji.
Z kolei nadymki z rodzaju Lagocephalus to mieszkanki ciepłych wód całego świata, łącznie z Morzem Czerwonym, co ma pewne znaczenie. Nadymka Lagocephalus sceleratus spotykana jest także w Morzu Czarnym, a teraz pojawiła się w Adriatyku. I to stanowi alarm dla przyrodników.
Analiza żołądka schwytanej ryby wykazała obecność w nim małży, ślimaków, fragmentów jeżowców i cząstek nieorganicznych. „Dalsze rozprzestrzenianie się tego gatunku w Adriatyku stwarza zagrożenia ekologiczne i społeczno-ekonomiczne, takie jak zakłócenia w rybołówstwie, utrata różnorodności biologicznej i zagrożenia dla ekosystemów morskich” – piszą naukowcy.
To wszystko alarmujące informacje o inwazyjnych gatunkach w Morzu Śródziemnym, ale na dodatek naukowcy uważają, że liczba tych obcych ryb w nowym akwenie jest już tak duża, że być może przekroczyła granicę bez odwrotu. Nie da się już ich wyplenić, wyłowić, nie da się zawrócić katastrofy, która ogarnęła Morze Śródziemne.
To największe z rekinów. Niektóre to olbrzymy. Wiesz o tym?
