-
Naukowcy z The Wistar Institute odkryli, że fruktoza może pełnić rolę sygnału ułatwiającego rozprzestrzenianie się komórek raka jajnika w organizmie.
-
Mechanizm działania fruktozy polega na ograniczaniu produkcji cholesterolu w komórkach nowotworowych, co wpływa na strukturę ich błon i sprzyja tworzeniu przerzutów.
-
Badacze podkreślają, że owoce pozostają istotnym elementem diety i nie należy utożsamiać ich naturalnych cukrów z nadmiernym spożyciem cukrów dodanych w żywności przetworzonej.
-
Więcej podobnych informacji znajdziesz na stronie głównej serwisu, otwiera się w nowym oknie
Jest substancja, która może ułatwiać komórkom nowotworowym rozprzestrzenianie się po organizmie. To fruktoza, czyli cukier kojarzony przede wszystkim ze słodkim smakiem owoców. Najnowsze odkrycie naukowców jest zaskakujące, ponieważ wskazuje, że jej rola w rozwoju raka może być bardziej złożona, niż dotychczas sądzono. Nie chodzi jednak o to, że zjedzenie jabłka czy gruszki powoduje nowotwór. Badacze przyglądali się konkretnym procesom zachodzącym w komórkach raka jajnika i podkreślają, że uzyskane wyniki wymagają dalszych badań.
Czym jest fruktoza i gdzie występuje?
Fruktoza to cukier prosty, zaliczany do monosacharydów. Występuje naturalnie w owocach, niektórych warzywach i miodzie. Jest również składnikiem sacharozy, czyli zwykłego cukru stołowego, zbudowanego z glukozy i fruktozy. W przemyśle spożywczym wykorzystuje się ją także w postaci syropów glukozowo-fruktozowych, stosowanych między innymi w słodzonych napojach i przetworzonej żywności.
Organizm wykorzystuje fruktozę w przemianach metabolicznych, jednak jej działanie zależy między innymi od ilości spożywanego cukru, źródła pochodzenia oraz stanu zdrowia. Nie należy przy tym utożsamiać owoców z napojami słodzonymi. Całe owoce dostarczają również błonnika, witamin, składników mineralnych i innych związków bioaktywnych.
Właśnie dlatego doniesienia o możliwym związku fruktozy z nowotworami wymagają ostrożnej interpretacji. Znaczenie ma nie tylko obecność cukru w diecie, lecz także sposób, w jaki organizm i komórki nowotworowe na niego reagują.
Naukowcy z Filadelfii zbadali związek fruktozy z rakiem
Badania przeprowadzili naukowcy z amerykańskiego The Wistar Institute w Filadelfii. Zespół pracujący pod kierunkiem dr Katherine Aird, specjalistki zajmującej się metabolizmem komórek nowotworowych, analizował mechanizmy sprzyjające rozsiewowi raka jajnika. Pierwszym autorem pracy był dr Aidan Cole. Wyniki opublikowano na łamach czasopisma „Nature Aging”.
Punktem wyjścia była obserwacja, że część komórek nowotworowych przeżywa chemioterapię. Nawet jeśli przestają się dzielić, nie muszą pozostawać biologicznie nieaktywne. Mogą nadal wydzielać substancje wpływające na sąsiednie komórki guza.
Badacze zebrali cząsteczki uwalniane przez komórki raka jajnika, które przetrwały leczenie, a następnie sprawdzili ich wpływ na inne komórki nowotworowe. Okazało się, że same wydzielane substancje mogą zwiększać zdolność komórek do rozprzestrzeniania się. Następnie zespół poszukiwał konkretnego związku odpowiedzialnego za ten efekt. Jednym z kluczowych sygnałów okazała się fruktoza.
Jak wyjaśniał dr Aidan Cole, niektóre komórki, które przeżywają chemioterapię, nie dzielą się już, ale pozostają aktywne biologicznie. Nadal uwalniają cząsteczki przekazujące sygnały sąsiednim komórkom.
Zamiast tego nadal uwalniają cząsteczki, które wysyłają sygnały do pobliskich komórek. Nasze badanie jest jednym z pierwszych, które wykazało, że składnik odżywczy – w tym przypadku fruktoza – może działać jako jeden z tych sygnałów
Jak fruktoza może ułatwiać rozsiew komórek raka?
Naukowcy próbowali ustalić, dlaczego fruktoza sprzyja rozprzestrzenianiu się komórek nowotworowych. Wykorzystali różne techniki analityczne, w tym badanie przesiewowe CRISPR, pozwalające analizować funkcje genów i identyfikować mechanizmy biologiczne.
Wyniki wskazały, że fruktoza może ograniczać produkcję cholesterolu w sąsiednich komórkach nowotworowych. Może to brzmieć paradoksalnie, ponieważ cholesterol najczęściej kojarzymy z problemami zdrowotnymi. W tym przypadku istotna jest jednak jego rola w błonach komórkowych.
Cholesterol pomaga utrzymywać właściwości błon i wpływa na połączenia między komórkami. Gdy jego produkcja zostaje ograniczona, komórki mogą łatwiej odrywać się od sąsiadujących struktur. To z kolei może ułatwiać im przemieszczanie się i tworzenie przerzutów.
Badacze wskazali również, że podobny efekt obserwowali w warunkach związanych z wysokim spożyciem fruktozy, charakterystycznym dla słodzonych napojów. Nie oznacza to jednak, że udowodniono już taki sam wpływ zwykłych porcji owoców na przebieg choroby u pacjentów.
To dopiero początek badań nad fruktozą
Dr Katherine Aird zwróciła uwagę, że odkrycie rodzi pytania o wpływ leków obniżających cholesterol na zachowanie komórek nowotworowych podczas chemioterapii.
(…) rodzi to pytania dotyczące łączenia leków obniżających poziom cholesterolu z chemioterapią, zwłaszcza że rak jajnika występuje najczęściej u kobiet po menopauzie, które często już przyjmują statyny
Badaczka zaznaczyła jednak, że tego efektu nie sprawdzono jeszcze bezpośrednio u pacjentów. Nie jest to zatem powód, by samodzielnie odstawiać statyny lub zmieniać leczenie. Takie decyzje należy podejmować wyłącznie w porozumieniu z lekarzem.
Zespół zamierza również sprawdzić, czy podobny mechanizm występuje w innych nowotworach.
Uważamy, że inne nowotwory, które rozprzestrzeniają się w obrębie tułowia – trzustki, jelita grubego, wątroby – mogą zachowywać się podobnie. Nie możemy jeszcze nazwać tego uniwersalnym, ale uważamy, że skutki nie ograniczają się tylko do raka jajnika – powiedziała badaczka.
Na obecnym etapie nie można jednak uznać tego mechanizmu za uniwersalny dla wszystkich nowotworów.
Czy mamy przestać jeść owoce?
Wyniki badań nie uzasadniają rezygnacji z owoców. Fruktoza obecna w całych owocach występuje w innym kontekście żywieniowym niż cukry dostarczane w dużych ilościach przez słodzone napoje. Owoce są ważnym elementem zbilansowanej diety, dlatego nie należy interpretować odkrycia jako ostrzeżenia przed jabłkami, gruszkami czy innymi naturalnymi źródłami cukru.
Warto natomiast zwracać uwagę na nadmierne spożycie napojów słodzonych i produktów zawierających dużo cukrów dodanych. To rozsądny element dbania o zdrowie niezależnie od najnowszych odkryć dotyczących nowotworów.
Najważniejszy wniosek z badań zespołu The Wistar Institute jest taki, że fruktoza może uczestniczyć w komunikacji między komórkami nowotworowymi i wpływać na ich zdolność do rozprzestrzeniania się. Odkrycie otwiera nowe kierunki badań nad metabolizmem raka, ale nie dowodzi, że spożywanie owoców wywołuje nowotwory ani że samo ograniczenie fruktozy zatrzyma przerzuty. Aby ustalić znaczenie tego mechanizmu dla leczenia ludzi, potrzebne są kolejne badania kliniczne.
QUIZ Czy znasz polskie nazwy modnych warzyw i owoców? Sprawdź
